Blog 1: Nieuwe uitdagingen gemeente vraagt om een andere ambtenaar

Gepubliceerd op 25 april 2016

De uitdagingen waarvoor gemeenten zich gesteld zien vragen om een ander type gemeentelijke ambtenaar. De gemeente wordt minder uitvoerder en meer regisseur. Dat vraagt andere kwaliteiten en competenties bij medewerkers. Voor veel organisaties geldt dat medewerkers het succes bepalen van de organisatie. Of het nou gaat om hogere doelmatigheid, meer kwaliteit en veiligheid of meer flexibiliteit. Het zijn de medewerkers die met hun kennis, vaardigheden en energie veranderingen doorvoeren. Om die reden is een heldere HR-strategie, die voortvloeit uit de organisatiedoelstellingen en richting geeft aan HR-beleid en instrumenten, cruciaal. De HR strategie fungeert daarbij als kompas voor de organisatie en haar medewerkers. De veranderende omgeving van gemeentelijke organisaties vraagt om een frequente herijking van dit kompas.

Gemeentelijke thermometer

Door de bank genomen zijn gemeentesecretarissen weinig positief over de toerusting van het gemeentelijk apparaat. Dit blijkt uit de gemeentelijke thermometer die Berenschot deze winter heeft uitgevoerd onder circa 60 gemeentesecretarissen. In deze enquête geeft bijna de helft van hen aan dat hij/zij niet beschikt over medewerkers die voldoende kwaliteit hebben (het juiste profiel, kennis en vaardigheden) om de door de politiek/het bestuur gestelde doelen te realiseren. Tegelijkertijd komt uit de enquête naar voren dat 3 op de 4 gemeenten tevreden zijn over het beleid op het gebied van mobiliteit en scholing. Dit impliceert mogelijk dat de middelen die worden ingezet om tot de juiste medewerkers te komen door een meerderheid als positief worden beleefd, maar blijkbaar toch niet voldoende effect hebben op het huidige personeelsbestand van de gemeenten. De aantrekkelijkheid van de gemeentelijke organisaties als werkgever voor talentvolle starters is duidelijk een discussiepunt. Volgens 60% van de respondenten is de aantrekkelijkheid van de eigen organisatie voor verbetering vatbaar. Gezien het vergrijsde personeelsbestand van veel gemeentelijke organisaties, levert dit een belangrijke implicatie op voor de nabije toekomst.

Verandering in taken en rollen

Uit de gemeentelijke thermometer komen interessante resultaten naar voren met het oog op de verwachtingen die aan gemeentelijke organisaties worden gesteld. Belangrijk aandachtspunt daarbij is de relatie tussen overheid en burger. De rol van de gemeente verandert steeds meer van uitvoerder naar regisseur, waarmee steeds meer zelfredzaamheid van burgers wordt gevraagd. De gemeente heeft te maken met gedecentraliseerde taken en tegelijkertijd met teruglopende budgetten. Deze beperking van financiële middelen vraagt om een hogere arbeidsproductiviteit en een samenwerkingsgerichte houding. Gemeenten moeten zich daarom anders gaan organiseren, nieuwe taken en rollen vragen om de ambtenaar als creatieve verbinder. Daarnaast volgen veranderingen in de samenleving elkaar in rap tempo op, dit vraagt ook iets van het verandervermogen van gemeentelijke organisaties.

De rol van HR in gemeentelijke organisaties

Anders organiseren betekent vaak ook dat taken en functies anders worden vormgegeven, wat uiteindelijk zal leiden tot concrete veranderingen op de werkvloer voor medewerkers. Verandering is altijd lastig en roept veel vragen op. Welk doel schuilt erachter? Welke richting gaat de verandering op? Wie gaat er veranderen? Hoe ga je dan uiteindelijk veranderen? In het onderzoek HR Gemeenten 2020 zijn HR-managers en gemeentesecretarissen ondervraagd en is een analyse gemaakt van een aantal collegeprogramma’s en HR-discussies op sociale media. Het onderzoek geeft aan dat HR meer focus moet leggen op de strategische meerwaarde dat het levert aan de organisatie. Dit betekent dat HR beter zicht moet krijgen op de uitdagingen waarvoor de gemeentelijke organisatie staat en daar actief op moet aansluiten met de inrichting van haar beleid en instrumenten. Om dit mogelijk te maken is betrokkenheid van HR bij strategische doorontwikkeling van gemeentelijke organisaties essentieel. Door proactief en ongevraagd te adviseren, maar ook daar tastbaar te maken op welke manier de inzet van HR bijdraagt aan de doelstellingen van de organisatie. Mensen maken het verschil in organisaties en HR moet hen in staat stellen dat verschil te kunnen maken.

Kishan Ramlal en Robert Wester zijn respectievelijk HR expert en sectorleider openbaar bestuur bij Berenschot

Wilt u weten wat Berenschot op het terrein van HR doet en voor u kan betekenen, kijk dan op de pagina over HR Strategie en beleid.

Voor de uitslag van de gemeentelijke thermometer kunt u terecht op onze website.

Berenschot heeft onlangs een gemeente begeleid het vertalen van de transitie waar zij zich in bevindt, van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’, naar het gedrag dat dit van medewerkers vraagt. Samen met de leidinggevenden van de organisatie zijn de benodigde competenties voor de toekomst vastgesteld en zijn leidinggevenden getraind in het herkennen, normeren en ontwikkelen van deze competenties. Leidinggevenden hebben handvatten gekregen om de dialoog met medewerkers aan te gaan over wat van hen, gegeven de veranderende rol van de gemeente, wordt verwacht en wat voor type ontwikkelafspraken, gekoppeld aan de dagelijkse praktijk, de benodigde ontwikkeling tot stand brengt.

Resultaten gemeentelijke thermometer 2015-2016