Blog 7: Grip op integriteit

Gepubliceerd op 1 juni 2016

5% van de Nederlandse gemeenten is niet in control met betrekking tot integriteitsrisico’s. Dat blijkt uit de jaarlijkse gemeentelijke thermometer van Berenschot. Maar wat betekent het eigenlijk om ‘in control’ te zijn als het gaat om integriteit? En hoe kan je wanneer integriteitsincidenten zich voordoen grip houden op de situatie? Er zijn veel manieren om integriteit in je organisatie te borgen.

Een gedegen en ‘levende’ gedragscode, het regelmatig agenderen van integriteit in de raad en het college, en extra ‘checks and balances’ voor functionarissen op sleutelposities zijn daarbij belangrijke aspecten. Helaas voorkomt dit niet dat er personen in opspraak kunnen komen vanwege vermeende integriteitsschendingen. Berenschot wordt daar regelmatig bij betrokken. Hoe dient u te handelen om ‘in control’ te blijven?

Signalen dienen uiteraard serieus genomen worden. Tegelijkertijd heeft u de verantwoordelijkheid om uw bestuurders of leidinggevenden te beschermen tegen aantijgingen die niet op waarheid berusten. De eerste stap is dan ook dat u zelf spoedig en oriënterend op onderzoek uit gaat. Spreekt u in ieder geval met de persoon die het signaal afgeeft en de persoon die van de misstand wordt beticht. Wanneer er sprake is van een anonieme melding kunt u verkennen of er personen of ‘stille getuigen’ zijn die het verhaal van de klager ondersteunen. Het kan zijn dat u er na deze verkenning van overtuigd bent dat er geen integriteitsschending heeft plaatsgevonden. Reken er in dat geval wel op dat de klagers vermoedelijk de gang naar de media maken.

Wanneer u er niet 100% van overtuigd bent dat de vermeende misstand niet heeft plaatsgevonden is er een pallet aan interventies mogelijk. De meest ‘lichte’ variant is om informeel te interveniëren (bijvoorbeeld een ‘goed gesprek’ met de eventuele klager en beschuldigde over hoe de situatie in de toekomst te verhelpen). Als dit niet afdoende is kan een onderzoek worden ingesteld, waarbij ook weer verschillende varianten mogelijk zijn. U kunt het intern houden en een medewerker team in uw opdracht onderzoek laten doen.

Ook de accountant kan bij meer financieel getinte vraagstukken worden ingezet. Het instellen van onafhankelijk onderzoek in de vorm van een commissie van wijzen dan wel een onafhankelijk bureau is het zwaarste instrument. Als de Raad het voortouw dient te hebben behoort het uitvoeren van raadsonderzoek tot de mogelijkheden. In dit geval kan ook de rekenkamer worden benaderd en gevraagd worden onderzoek te laten doen. Probeer in uw afweging de variant te vinden waarmee u precies ‘zwaar genoeg’ intervenieert in verhouding tot de kwestie. Het denken in best-case worst-case scenario’s kan u daarbij helpen. Zo houdt u grip op integriteitskwesties.

500_figuurblogintegriteit

Wilt u weten wat Berenschot op het terrein van integriteit en voor u kan betekenen, kijk dan op http://www.berenschot.nl/thema'/integriteit/

Voor meer informatie kunt u terecht bij Ronald van de Mark en Melinda Schuurmans, onze adviseurs op het terrein van integriteit.

Voor de uitslag van de gemeentelijke thermometer kunt u terecht op http://nieuws.berenschot.nl/resultaten-gemeentelijke-thermometer

infographic-lichtblauw2-5