Primair en voortgezet onderwijs hebben de meeste managers

Gepubliceerd op 27 oktober 2016

Het primair en voortgezet onderwijs heeft veel managers in vergelijking met andere sectoren binnen, maar ook  buiten het onderwijs. Dit is een van de vele inzichten uit de jaarlijkse benchmark van Berenschot.

In het voortgezet onderwijs heeft 6,5% van het totale personeelsbestand een managementfunctie en in het primair onderwijs is dat zelfs 7,8%.  Dat is relatief veel als men het vergelijkt met bijvoorbeeld hogescholen, waar dit percentage 3,7% bedraagt.

FTE managers

Wat is een manager?

Berenschot definieert managers als alle functionarissen wiens hoofdtaak het is om een rol als lijnmanager te vervullen. Coördinatoren en stafhoofden rekent men daar niet toe. Indien een docent managementtaken heeft, of wanneer een manager lestaken heeft, dan wordt daarvoor gecorrigeerd.

Managementomvang stijgt in afgelopen vijf jaar

In 2011 waren de percentages voor managers in het primair onderwijs nog 7,5% en in het voortgezet onderwijs 6,0%. Sindsdien is jaarlijks een lichte stijging waarneembaar in beide sectoren, waarbij de stijging in het voortgezet onderwijs sterker is dan die in het primair onderwijs.

Schaalgrootte is van invloed

Frank Gortemaker, een van de onderzoekers van Berenschot, geeft aan dat het grotere aandeel managers in het primair en voortgezet onderwijs mogelijk te maken heeft met schaalnadelen. “Met name het primair onderwijs heeft veel kleine locaties van gemiddeld 200 leerlingen met teams van zo’n 8-10 fte. Dat zijn minder medewerkers dan we in andere sectoren vaak zien. Dit is een van de redenen dat het in het primair onderwijs niet ongebruikelijk is dat een directeur verantwoordelijk is voor meerdere locaties. Het voortgezet onderwijs heeft grotere locaties met gemiddeld 1.300 leerlingen en ongeveer 125 fte per locatie (BRIN). In het VO komen meerschoolse directeuren sporadisch voor.”

Manager in het onderwijs is duizendpoot

Naast de kleinere schaalgrootte zien we dat in het onderwijs in verhouding minder specialisten in de ondersteuning werken. Beleidsontwikkeling en strategie zijn vaak deeltaken van managers. Dit fenomeen is met name zichtbaar in het primair onderwijs (de benchmarkcijfers tonen veel managers ten opzichte van weinig beleidsmedewerkers P&O, Fin, ICT, et cetera). Als het gaat om het takenpakket van managers, dan is een sprekend voorbeeld dat de directeur van een basisschool nog wel eens een vuilniszak buiten zet, terwijl dit bij een VO-instelling niet gebeurt.

Samenstelling managementstructuur PO anders dan VO

De invulling van het takenpakket en de schaalgrootte zorgen ervoor dat er tussen sectoren verschil bestaat in het type manager. Dit wordt duidelijk zichtbaar op het moment dat we managementstructuren van beide onderwijssectoren vergelijken. Zichtbaar wordt dan dat in het voortgezet onderwijs het zwaartepunt bij de teamleiders ligt (48% van alle managers is een teamleider). In het primair onderwijs ligt dit zwaartepunt elders, namelijk bij de directeuren. 65% van alle managers in het primair onderwijs is een directeur.

Een geschikte maat voor de hoeveelheid managers

Volgens Gortemaker bestaat er geen gouden vuistregel voor de hoeveelheid managers. “Teveel managers leidt tot bureaucratie, maar te weinig is ook niet wenselijk. Het is een uitdaging om de juiste balans te vinden.” Hij adviseert lering te trekken uit de samenstelling van functies bij sectorgenoten in het onderwijs. “Als het gaat om reduceren van kosten dan kan men op basis van benchmarkcijfers zien hoeveel en welk type managers zijn aangesteld bij onderwijsinstellingen met lage overheadkosten. De benchmark toont een landelijk gemiddelde en een gemiddelde van instellingen met lage overheadkosten (de laagste 25%). Met deze informatie van efficiënte scholen en het landelijk gemiddelde krijgen onderwijsinstellingen een indicatie voor de optimale balans tussen management en primair proces.“

Wilt u weten hoeveel managers uw onderwijsinstelling heeft in vergelijking tot onderwijsinstellingen in uw sector? Heeft u vragen over een efficiënte inrichting van de managementstructuur? Schrijf u dan in voor de benchmark overhead in het primair onderwijs of voortgezet onderwijs!