Discussie prestatieafspraken hoger onderwijs

Gepubliceerd op 24 maart 2017

Berenschot heeft voor de Evaluatiecommissie Prestatieafspraken van het Ministerie van OCW een netwerkanalyse gemaakt van het interne en externe toezicht in het hoger onderwijs. Dit in het kader van de toekomst van prestatienormen die daar gelden. Belangrijkste conclusie: universiteiten en hogescholen vinden deze vorm van toezicht en verantwoording niet meer passen bij het doel en hun opgave. Zij achten zichzelf goed in staat op eigen prestaties te sturen en hier ook op toe te zien.

Nu nog krijgen universiteiten en hogescholen van de overheid prestatienormen opgelegd waaraan zij moeten voldoen om niet een deel van hun financiering kwijt te raken. Die prestatienormen hebben als doel het rendement van opleidingen te verhogen en bij te dragen aan de kwaliteit van het hoger onderwijs. Denk aan normen als: de studie-uitval mag niet hoger zijn dan 25% of: 70% van alle studenten rondt de bachelor in vier jaar af.

In het onderzoek bracht Berenschot het veld van toezichthouders in kaart. Conclusie was dat het externe toezicht wat meer gebundeld kan worden gezien het aantal verschillende actoren. De voornaamste uitkomst is echter dat het toezicht veeleer de vorm moet krijgen van een reinigende dialoog in plaats van een corrigerend gesprek. En dat perverse prikkels (zoals studierendement) vervangen zouden moeten worden door soft controls met aandacht voor gedrag en cultuur in plaats van regels.

De kwaliteit van bestuur en toezicht ziet Berenschot als de beste garantie voor kwaliteit in de instelling. Het interne toezicht heeft zich de afgelopen jaren sterk geprofessionaliseerd en zou daarom als first line of defense bij uitstek toezicht kunnen houden op de kwaliteit. Wel blijft de vraag aan wie de Raad van Toezicht verantwoording aflegt en wie eigenlijk de  ‘maatschappelijk eigenaar’ is van de instelling.

Meer weten? Download dan het Berenschot-rapport Van toezicht naar verantwoording en/of de rapportage van de Evaluatiecommissie Prestatieafspraken plus bijlagen.