Hoe kunnen personeelstekorten in de zorg teruggebracht worden?


Beroepsvereniging V&VN biedt vandaag aan de Tweede Kamer een door Berenschot opgesteld rapport aan. Daarin staat beschreven welke maatregelen genomen moeten worden om de personeelstekorten in de zorg terug te dringen.

De krapte op de arbeidsmarkt in de zorgsector is urgent en dagelijks voelbaar. Als er geen maatregelen worden genomen, heeft de zorg over een aantal jaar te maken met een tekort van 100.000 tot 125.000 professionals. Vacatures zijn lastig te vervullen en zorgprofessionals geven aan dat er mede door de tekorten sprake is van een te hoge werkdruk. Daarmee ontstaan risico’s voor de kwaliteit en veiligheid van zorg. Door deze gevolgen ervaren zij meer stress en overwegen veel huidige zorgprofessionals om de sector te verlaten. Reden voor V&VN, de beroepsvereniging voor verpleegkundigen en verzorgenden, om Berenschot een onderzoek te laten uitvoeren. Sonja Kersten, directeur V&VN licht toe: “V&VN brengt de ernst van de personeelstekorten in de zorg op verschillende manieren onder de aandacht. Allereerst door verpleegkundigen en verzorgenden zelf aan het woord te laten. Dit najaar hebben we een ledenraadpleging gehouden waaraan 17.000 mensen meededen. Hun ervaringen en oplossingen voor zowel de korte als lange termijn, willen we graag verder brengen. Dit onderzoek diept oorzaken, gevolgen én mogelijke oplossingen verder uit. Dat levert een reeks belangrijke adviezen op voor alle betrokken partijen.”

Inzet van alle actoren vereist

Hoofdvraag van het onderzoek: wat moet er op de korte en lange termijn worden gedaan om een snel, maar duurzaam, effect te bereiken in het oplossen van de tekorten? Uit de verschillende gesprekken met experts, betrokkenen bij maatregelen en de klankbordgroep komen vele oplossingsrichtingen voor de arbeidsproblematiek naar voren. Wil de sector de toenemende zorgbehoefte en veranderende zorgvraag kunnen opvangen, dan is het volgens Sanne van den Bosch, Managing Director bij Berenschot cruciaal dat wordt toegewerkt naar een optimale personeelsmix, met voldoende zorgprofessionals op verschillende niveaus en met de juiste kennis, vaardigheden en competenties. Dit vereist inzet van álle verschillende actoren die hieraan kunnen bijdragen: zorginstellingen, zorgprofessionals, onderwijs, branche-en beroepsverenigingen, vakbonden zorgverzekeraars en de rijksoverheid.

Aanbevelingen

Om ervoor te zorgen dat de tekorten niet verder oplopen, moeten oplossingen worden gerealiseerd voor zowel de korte als lange termijn. Er moet gewerkt worden aan maatregelen die ervoor zorgen dat de tekorten structureel worden afgebouwd en voor­komen dat er over enkele jaren opnieuw een probleem ontstaat. Ook moet er, gezien de urgentie van de tekorten, worden gewerkt aan meer ‘quickfix’ oplossingen, die op korte termijn effect kunnen hebben.

Voor de korte termijn

Zo adviseert Berenschot voor de korte termijn om administratieve en andere niet-zorg taken zoveel mogelijk te verminderen of te beleggen bij anderen. Marie-Jeanne Giesen, senior consultant bij Berenschot: “Ook een brede adoptie van strategisch HRM is onmisbaar om beter te kunnen anticiperen op de toekomst en ervoor daarmee te voorkomen dat opnieuw grote tekorten ontstaan. Immers, met strategisch HRM worden HR-strategie, beleid en instrumenten zo goed mogelijk afgestemd op de externe ontwikkelingen die op zorginstellingen afkomen en interne ontwikkelingen die spelen. Het biedt handvatten om de juiste (mix aan) zorgprofessionals aan te trekken, in te zetten, te ontwikkelen en waar nodig afscheid te nemen.”

Voor de langere termijn

Oplossingen op de lange termijn richten zich bijvoorbeeld op nieuwe instroom, door de aantrekkelijkheid van het beroep voor aankomende professionals te vergroten. Ook kan de aansluiting van praktijk en onderwijs verbeterd worden, bijvoorbeeld door ‘sandwich’ programma’s, waarin begeleiders een opleiding wordt aangeboden en docenten regelmatig meelopen. Regionale samenwerking en kennisdeling zijn hierin een must. Alleen als men over grenzen van de individuele organisaties en sectoren samen werkt aan oplossingen, kunnen tekorten structureel opgelost worden. Die conclusie wordt door V&VN onderschreven. Sonja Kersten: “We hopen hiermee de urgentie goed onder de aandacht te brengen en duidelijk te maken dat de tijd van vrijblijvendheid echt voorbij is. De zorg in Nederland komt in gevaar, tenzij we intensief gaan samenwerken aan oplossingen.”