Open access wetenschappelijke publicaties: te veel spelers buitenspel

Gepubliceerd op 18 september 2017

Open access is binnen het domein van de volksgezondheid nog urgenter dan in zijn algemeenheid. Met name als het gaat om toegankelijke en begrijpelijke publicaties voor patiënten en zorgprofessionals staan nog te veel spelers buitenspel. Dat blijkt uit een inventarisatie (pdf, 7.5 MB) van de stand van zaken van open access tot wetenschappelijke publicaties die het ministerie van VWS vorige maand naar de Tweede Kamer stuurde.

Vanuit Berenschot werkten Felix van Urk en Roeleke Vunderink aan de inventarisatie. Dit deden zij samen met Marion Holzmann en Leon Heuzels van I&O Research in opdracht van onderzoeksfinancier ZonMw. Meer dan vijftig experts en belanghebbenden met een bredere maatschappelijke achtergrond werden hiervoor benaderd. Berenschot en I&O Research kwamen tot de volgende aanbevelingen voor ZonMw en VWS:

1. Inventariseer of kennisinstellingen die onderzoek publiceren dat door het ministerie van VWS gefinancierd wordt, open acces kunnen realiseren via dezelfde route als universiteiten.

2. Neem het initiatief bij en creëer bestuurlijk draagvlak rondom het realiseren van open access binnen en buiten de wetenschap.

3. Ondersteun de integratie van open science principes in de erkenning en waardering van onderzoek en onderzoekers. Schenk daarbij aandacht aan de bijzondere prioriteit van dit thema voor gezondheidsonderzoek.

Meer informatie over open access

Waar gaat het over?

Open access vormt een belangrijk onderdeel van open science, de manier waarop onderzoekers werken, samenwerken, zich tot elkaar verhouden, (informatie)hulpbronnen delen en hun resultaten verspreiden. Open access maakt de bronpublicaties van onderzoek in wetenschappelijke tijdschriften voor iedereen toegankelijk. Een wenselijke ontwikkeling, want onderzoek wordt in de regel publiekelijk gefinancierd en meer mensen kunnen baat hebben bij en innoveren op basis van onderzoek dan enkel een handvol wetenschappers. Open access is echter, vanwege verschillende barrières, in de regel nog geen realiteit.

Waarom deze inventarisatie?

Het ministerie van VWS was in het bijzonder geïnteresseerd in de vraag of specifieke aspecten van de dynamiek van volksgezondheidsonderzoek dienden te leiden tot specifieke aandachtspunten voor beleid rondom open access. Daarom werd breder gekeken naar de wereld van beleid en wetenschap. Alleen op deze manier kan open access gestimuleerd worden op een wijze waardoor iedereen er bij gebaat is.

Meer weten?

Heeft u vragen naar aanleiding van de inventarisatie? Neem dan contact op met Felix van Urk of Roeleke Vunderink.