Selectieprocedures Europese topfuncties niet transparant

Gepubliceerd op 28 juni 2019

De huidige procedures om te komen tot geschikte kandidaten voor de Europese topfuncties, zoals het voorzitterschap van de Europese Commissie, zijn niet transparant. Dat komt de Europese democratie niet ten goede en vergroot de kloof met de Europese burger. Objectiveerbare competenties rond modern leiderschap zijn daarom onontbeerlijk. Dat stellen Mendeltje van Keulen (lector Europa aan de Haagse Hogeschool), Robert Wester en Joachim Schellekens (beiden consultant bij Berenschot) in het essay ‘Koehandel op Europees niveau’, dat vandaag verschijnt.

Het gebrek aan transparantie ondermijnt mogelijk ook de opkomst bij Europese Parlementsverkiezingen, net nu die de laatste keer hoger was dan in het verleden. Die hogere opkomst was mede te danken aan het systeem van ‘Spitzenkandidaten’, waarin de lijsttrekkers van de Europese partijen meedingen naar de meest belangrijke positie in Europa. “Regeringsleiders hebben echter met één pennenstreek deze Spitzenkandidaten van tafel geveegd. Zij trekken zich terug in de achterkamers en bedrijven koehandel om alle politieke stromingen en regio’s een plek te geven. Oude politiek die voorkomen kan worden”, aldus de auteurs van het essay.

Het vinden van een compromis tussen 28 lidstaten is niet eenvoudig. Daarom is het ook goed om te kijken naar politieke achtergrond, regionale spreiding en een goede man-vrouwverhouding. Toch kan het behulpzaam zijn om enkele criteria centraal te stellen die voor alle functies gelden. Dit betreft objectiveerbare competenties als verbindend, complexiteit kunnen doorzien, expertise en langetermijnvisie. “Die hebben te maken met modern leiderschap, dat juist nu zo noodzakelijk is om de Europese Unie verder te brengen. Ook Spitzenkandidaten zouden hieraan moeten voldoen. Zo krijgt de Europese kiezer echt het gevoel invloed te kunnen uitoefenen op de invulling van Europese topfuncties. En kan koehandel tussen regeringsleiders tot het minimum beperkt blijven.”

Het essay ‘Koehandel op Europees niveau’ is hier te downloaden. (pdf, 1.2 MB)