Raadsleden: professioneel, maar niet beroepsmatig

Over twee maanden zijn de gemeenteraadsverkiezingen net achter de rug en worden duizenden nieuwe raadsleden geïnstalleerd. De net aangetreden volksvertegenwoordigers stappen vol verwachting over de drempel van het raadhuis. Ik kan me nog goed herinneren hoe ik vier jaar geleden zelf als gemeenteraadslid begon.

Over twee maanden zijn de gemeenteraadsverkiezingen net achter de rug en worden duizenden nieuwe raadsleden geïnstalleerd. De net aangetreden volksvertegenwoordigers stappen vol verwachting over de drempel van het raadhuis. Ik kan me nog goed herinneren hoe ik vier jaar geleden zelf als gemeenteraadslid begon. De eed wordt je afgenomen met de familie op de tribune, je krijgt een bos bloemen, en dan begint het. Maar wat?

Of je nu ervaren politicus bent of nog geen motie van een amendement kunt onderscheiden, in beide gevallen is het moeilijk te bepalen wat er de komende jaren staat te gebeuren. Dat hangt natuurlijk in de eerste plaats af van de plaatselijke situatie. Maar ook zijn er trends en ontwikkelingen die voor heel Nederland gelden en waar raadsleden iets mee moeten. Politiek-bestuurlijke thema’s houden zich zelden aan kabinets- of raadstermijnen. Het is nu al goed zichtbaar welke onderwerpen een grote rol gaan spelen. Ten eerste zijn er inhoudelijke opgaven. Vier jaar geleden werden in het jaar na de gemeenteraadsverkiezingen taken op het gebied van werk, zorg en jeugdhulp naar de gemeenten overgeheveld. Op zich ging dat succesvol, maar gemeenten moeten die taken nu transformeren naar een samenhangende, lokale aanpak voor de mensen die het nodig hebben. Vergelijkbaar met deze grote decentralisaties in het sociaal domen is de komst van de nieuwe omgevingswet. Die moet zaken eenvoudig maken voor burgers en bedrijven, maar stelt de raad voor grote opgaven.

Naast deze uitdagingen op ‘sociaal’ en ‘fysiek’ terrein zien we ‘doorsnijdende’ thema’s. Natuurlijk gaat het dan om financiën, maar ook bijvoorbeeld om de grip die de raad heeft op taken die op afstand worden uitgevoerd. Gemeenschappelijke regelingen, opdrachtnemers, verbonden partijen: stuk voor stuk organisaties en instellingen die namens de gemeente dingen doen waar raadsleden iets over te zeggen willen hebben. Ten tweede zijn er opgaven voor de politiek zelf. Zo zette de commotie rond de wethouder in Brunssum het onderwerp integriteit weer eens prominent op de kaart. De samenleving kijkt kritisch mee met de acties die de politici ondernemen om zichzelf en elkaar daarop scherp en alert te houden. En hoe gaat de nieuwe raad om met de trend van participatie, waarbij inwoners en ondernemers zelf het heft in handen nemen en daarbij een inbreng van de overheid verwachten die dwars staat op haar traditionele rol?

Een massa onderwerpen en thema’s komt op de raadsleden af. Raadsleden die dit allemaal in gemiddeld 15,9 uur per week moeten verstouwen in hun kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol zoals dat zo mooi heet. Hoe kun je daarin succesvol worden? Dat vergt professionaliteit van de raadsleden, zonder dat zij meteen beroepspoliticus moeten worden. We willen goede politici, maar wel tegelijkertijd ‘gewone mensen’ uit de buurt. De burgemeester als voorzitter, en de griffier als secretaris van de raad staan voor de opgave om de nieuwe en ervaren raadsleden een gedegen inwerkprogramma te bieden. Het raadslidmaatschap is geen beroep, maar vereist wel kennis en vakmanschap. De opgaven wachten niet. De kiezer heeft recht op goed en snel ingewerkte vertegenwoordigers.

Hulp nodig? Kijk onder: Aan de slag na de gemeenteraadsverkiezingen.