Drie manieren om blockchaintechnologie in te zetten in uw bedrijf

Momenteel experimenteren diverse bedrijven gezamenlijk dan wel individueel met blockchain, een nieuwe technologie die naar verwachting een disruptieve invloed zal hebben.

Momenteel experimenteren diverse bedrijven gezamenlijk dan wel individueel met blockchain, een nieuwe technologie die naar verwachting een disruptieve invloed zal hebben. Hoewel de ontwikkeling ervan nog in volle gang is en nog niet alle toepassingen geheel in kaart kunnen worden gebracht, onderzoeken zij de mogelijke meerwaarde van deze technologie voor hun organisatie. Centrale vraag hierbij: welke toekomstige impact heeft blockchaintechnologie op onze producten, diensten en bedrijfsprocessen? Hoe kunnen we daarmee de klant beter bedienen en onze bedrijfsprocessen efficiënter maken.

Download dit blockchain-artikel ook als [PDF, 1,9 MB].

Door: Wouter Verbeek, Wouter Verberne en Nanning de Jong

Vier basisprincipes van blockchaintechnologie

Blockchaintoepassingen onderscheiden zich door vier basisprincipes die extra betrouwbaarheid creëren in processen:

  1. Onwijzigbare opslag van gegevens, zodat gegevens extra betrouwbaar worden opgeslagen.
  2. Distributie van deze gegevens naar vele partijen in een netwerk, zodat er één gezamenlijke bron van waarheid is.
  3. Consensus (overeenstemming) tussen partijen over welke gegevens nieuw worden vastgelegd, zonder centrale machtige partij.
  4. Uitvoering van programmeercode (smart contracts/dapps) in een gedistribueerd netwerk, zodat afspraken altijd correct worden uitgevoerd.

De eerste drie basisprincipes typeren de eerste generatie blockchain, die bij Bitcoin voor het eerst succesvol werd toegepast. Sinds de komst van Ethereum in 2015 is hier het vierde basisprincipe bijgekomen, namelijk het uitvoeren van programmeercode.

Drie typen blockchaintoepassingen voor bedrijven

De genoemde vier principes zijn nuttig voor het verbeteren van verschillende processen binnen en tussen bedrijven. Globaal ontstaan zo drie typen blockchaintoepassingen in het bedrijfsleven:

  1. ‘Tracking and tracing’: het inzichtelijk maken van herkomst, eigenaarschap en kwaliteit.
  2. Nieuwe vormen van ketensamenwerking: gebruikmaken van één gedeelde data-infrastructuur zonder centrale partij.
  3. Efficiënte uitvoering van processen: automatiseren van processen waarbij correcte uitvoering is gegarandeerd zonder centrale partij.

‘Tracking & Tracing’: inzichtelijk maken van herkomst, eigenaarschap en kwaliteit

Spullen die kwijtraken. Het klinkt als een achterhaald probleem, maar toch gebeurt het maar al te vaak: zelfs met grote objecten als containers. Daarnaast is het vaak van belang om te weten of er niet gesjoemeld is met de producten die je aanschaft. Als je palmolie koopt, wil je pure palmolie en geen palmolie die met zonnebloemolie is aangelengd. Ook willen steeds meer bedrijven en consumenten weten of hun producten zijn gemaakt uit duurzame grondstoffen. Met behulp van blockchaintechnologie is het mogelijk transparant vast te leggen wanneer objecten van eigenaar zijn gewisseld, hoe zij zijn opgebouwd en of er mee is gesjoemeld. Dit type toepassingen maakt met name gebruik van het eerste blockchainprincipe: onwijzigbare opslag van gegevens. Een simpel voorbeeld: wanneer er tien liter palmolie is ingekocht en er uiteindelijk twaalf liter palmolie wordt verkocht, dan is de palmolie mogelijk aangelengd.

Voorbeeld: altijd zeker weten dat diamanten echt zijn
Het Everledger platform legt de herkomst, bewerkingsstappen en kwaliteit van diamanten vast. Dit is belangrijk omdat binnen de diamantsector veel fraude voorkomt, voornamelijk verzekeringsfraude. Het vastleggen begint bij het op de markt brengen van een diamant. Hiervoor wordt een certificaat, het gewicht en andere kenmerken opgenomen in de Everledger blockchain. De diamant krijgt een unieke identiteit en er wordt een video van de diamant meegestuurd. Alle imperfecties worden gescand en ook deze scans worden vastgelegd. Daarna worden de diamanten geslepen en gepoetst, en worden zaken als het slijpplan, het gewicht en videomateriaal van het proces eveneens opgeslagen. Tot slot wordt tevens het waardebepalingsrapport opgeslagen. Wanneer diamanten worden overgedragen, is hiermee altijd te controleren of het inderdaad dezelfde diamant is die men zegt te verkopen: alle imperfecties en kenmerken staan immers beschreven.

Andere voorbeelden zijn het vastleggen van de herkomst van kobalt door BMW en Circulor en het vastleggen van de duurzaamheid en redelijke betalingen voor voedingsmiddelen door Provenance en Fairchain.

Voorbeeld: samen investeren in een windmolen
Een goed voorbeeld van het opbreken van eigenaarschap is het platform van NestEgg. De Nederlandse start-up NestEgg streeft ernaar particulieren de kans te geven om met behulp van blockchaintechnologie te investeren in een duurzame infrastructuur. Zo kan een windturbine van € 2 miljoen duizenden eigenaren hebben, die allemaal recht hebben op hun aandeel in de opbrengsten van de opgewekte energie. Uiteindelijk is de visie van NestEgg om te investeren in een toekomst waar je graag met pensioen zou willen gaan. Financieel levert dit een aantal voordelen op: investeren wordt laagdrempeliger, crowdfunding toegankelijker, illiquide bezittingen worden makkelijker verhandelbaar en het risico is makkelijker te diversifiëren.

Andere Nederlandse voorbeelden in gedeeld eigendom van vastgoed zijn Blandlord of Bloqhouse.

Nieuwe vormen van ketensamenwerking: één gedeelde data-infrastructuur zonder centrale partij

Veel bedrijven hebben hun eigen systemen voor het bijhouden van orders en het beheersen van hun processen. Afstemming tussen deze systemen kost veel tijd en geld. Om de keten efficiënter en effectiever te laten functioneren, is het met behulp van blockchaintechnologie mogelijk alle partijen binnen de keten op één gedeelde data-infrastructuur aan te sluiten. Dit voorkomt ‘data silo’s’ met verschillende inhoud en er ontstaat één gedeelde bron van waarheid. Dit type toepassingen leunt sterk op het tweede en derde blockchainprincipe: distributie van data naar verschillende partijen en overeenstemming over afspraken zonder machtige derde partij.

Voorbeeld: één data-infrastructuur voor douane en vervoerders
Maersk is gestart met een pilot voor een digitaal en internationaal handelsplatform voor de scheepvaartsector. Het in- en uitvoeren van containers vereist veel documenten die moeten worden verwerkt en worden goedgekeurd door verschillende partijen, waaronder fabrikanten, rederijen, overheidsinstanties en de douane. Het uitwisselen van bedrijfsdocumenten gebeurt nu nog vaak fysiek of via één-op-één koppelingen tussen systemen. Hierdoor blijven containers soms wekenlang op de kade staan. Het opslaan van alle benodigde data in één blockchainnetwerk bespaart veel tijd en maakt alle documenten direct beschikbaar voor alle relevante partijen.

Efficiënte uitvoering: automatiseren van processen waarbij correcte uitvoering is gegarandeerd zonder centrale partij

Administratieve processen kosten vaak veel tijd. Daarbij wachten verschillende partijen op elkaar, tot de vorige partij in de keten een beslissing heeft genomen en ze de juiste informatie hebben, ook al gaat het soms alleen maar om het doorgeven van een verzoek. Met blockchaintechnologie is het mogelijk afspraken automatisch uit te voeren, waarbij de technologie garandeert dat de afspraken worden uitgevoerd zoals overeengekomen. Deze toepassingen zijn gebaseerd op het vierde blockchainprincipe: uitvoering van programmeercode in een gedistribueerd netwerk, zodat zeker is dat afspraken correct worden uitgevoerd. Dergelijke blockchainapplicaties zorgen er in de praktijk voor dat wanneer een klantvraag binnenkomt, deze automatisch in behandeling wordt genomen, er automatisch een order wordt verstuurd naar de leveranciers en betrokken partijen direct betaald krijgen wanneer de werkzaamheden zijn uitgevoerd. Zo kunnen processen die normaal weken duren, verkort worden tot enkele uren of minuten.

Voorbeeld: automatische reparatie van lantaarnpalen
Binnen de gemeente Alphen aan de Rijn is men gestart met een pilot voor een digitaal onderhoudsproces voor lantaarnpalen. Lichtmasten worden hierbij uitgerust met licht- en stroomsensoren en verbonden met internet (Internet of Things, IoT). Deze lichtmasten kunnen zelfstandig een reparatieverzoek uitzetten naar onderhoudspartijen wanneer zij niet functioneren. Met behulp van smart contracts wordt automatisch gecontroleerd welke partijen aan de eisen voldoen om deze reparatie uit te voeren en wordt automatisch een partij gekozen op basis van heldere toekenningscriteria (rating/kwaliteit, snelheid en nabijheid). In het depot wordt materiaal toegekend voor de reparatie en de monteur geeft in het systeem aan dit materiaal te hebben opgehaald. Het gekozen onderhoudsbedrijf repareert de lichtmast. De lichtmast maakt melding dat hij gerepareerd is, onder vermelding van het kenmerk van het materiaal. Wanneer dit allemaal klopt, wordt het onderhoudsbedrijf direct betaald.

Een ander voorbeeld is het in evenwicht houden van de energiemarkt door TenneT en Vandebron.

Implicaties van blockchaintechnologie voor bedrijven

Veel pilots in het bedrijfsleven vallen in één van de genoemde drie categorieën. Deze typen blockchaintoepassingen, of een combinatie daarvan, maken nieuwe businessmodellen mogelijk en stellen in veel gevallen bedrijven in staat op een andere wijze waarde toe te voegen voor de klant. Een notaris kan bijvoorbeeld in de toekomst met blockchaintechnologie dezelfde diensten blijven bieden, maar de repetitieve taken op een andere manier inrichten. Een goed voorbeeld is Blocknotary, waarbij documenten en de identiteit van individuen digitaal en op afstand kunnen worden gevalideerd.

Ook de toepassingen rond een efficiënte uitvoering van processen zullen in de loop der tijd verder toenemen. Deze maken gebruik van het vierde basisprincipe (smart contracts), terwijl bij de andere twee categorieën vooral gebruikgemaakt wordt van de eerste drie basisprincipes. De mogelijkheden met smart contracts zijn eindeloos en het valt dan ook niet uit te sluiten dat een hele nieuwe categorie blockchaintoepassingen op de markt verschijnt.

Het aantal blockchaintoepassingen in het bedrijfsleven dat al volledig operationeel is, is nog beperkt. Kenmerkend voor succesvolle blockchainpilots is de betrokkenheid van meerdere partijen: een blockchainpilot start je niet alleen. De eerste stap is het betrekken van minimaal één andere partij in de keten om samen een bestaand probleem op te lossen. Blockchaintechnologie stelt partijen in staat om, ook zonder dat zij elkaar volledig vertrouwen, zaken met elkaar te doen. De wil van alle partijen om het probleem op te lossen, is doorslaggevend.

Is uw interesse gewekt?

In onderstaande whitepapers vindt u meer informatie over blockchaintechnologie. Uiteraard kunt u ook direct contact opnemen met mij. Ik vertel u graag meer over de laatste ontwikkelingen.

Andere whitepapers over blockchaintechnologie van Berenschot