SXSW 2018: de 10 belangrijkste inzichten rond blockchain

Dit artikel is geschreven door Nanning de Jong en Sofie Berns. Op onze eerste dag van SXSW 2018 (South by South West, ’s werelds grootste conferentie voor de digitale en creatieve industrie) in Austin (Texas) werd ons breed gedragen gevoel omtrent de potentie van  blockchain  onderschreven.

Dit artikel is geschreven door Nanning de Jong en Sofie Berns.

Op onze eerste dag van SXSW 2018 (South by South West, ’s werelds grootste conferentie voor de digitale en creatieve industrie) in Austin (Texas) werd ons breed gedragen gevoel omtrent de potentie van blockchain onderschreven. Jalak Jobanputra, founding partner bij Future\Perfect Ventures, stelde: “Iedere industrie die door de komst van het internet is geraakt, zal net zo hard worden geraakt door blockchaintechnologie. Waar internet gegevens-silo’s heeft gecreëerd, biedt blockchain de kans om informatie uit deze silo’s te bevrijden en muren te slechten.” Blockchaintechnologie heeft daarmee in potentie een disruptief karakter en hiermee invloed op maatschappelijk, platform-, toepassings- en individueel niveau. Hierna beschrijven wij de tien belangrijkste inzichten uit de verschillende SXSW-paneldiscussies waarin blockchaintechnologie centraal stond.

Maatschappelijke trends gedreven door blockchain

Inzicht 1: Blockchain maakt nieuwe verdienmodellen mogelijk

In 2017 braken Initial Coin Offerings (ICO) door en haalden start-ups daarmee volgens FabricVentures x TokenData $ 5,6 miljard aan investeringen binnen op basis van whitepapers over blockchain-ideeën. Dit terwijl klassieke venture capital investeerders dat jaar ‘slechts’ $ 1 miljard investeerden in deze technologie en ICO’s in 2016 nog maar $ 240 miljoen hadden opgehaald.

Een Initial Coin Offering is een nieuwe vorm van crowdfunding waarbij een ‘coin’ of ‘token’ wordt verkocht voor toekomstig eigendoms- of gebruiksrecht van een nieuw blockchainplatform of ‑toepassing. Met de verkoop van coins en tokens kan de ontwikkeling van een platform of toepassing worden voorgefinancierd zonder intermediairs als venture capitalists, banken of aandelenbeurzen. De verwachting is dat coins en tokens zeer veel waard kunnen worden wanneer de adoptie van het bijbehorende platform of toepassing groot is.

De uitgifte van coins en tokens maakt ook nieuwe verdienmodellen en incentives mogelijk. Neem SingularDTV, een start-up in de creatieve industrie. De bekende dj-producer Gramatik vertelde tijdens SXSW over de lancering van zijn eigen GRMTK-token op het Tokit-platform van SingularDTV. Met de verkoop van 25% van de GRMTK-tokens haalde hij binnen 24 uur $ 2,25 miljoen op. Token-bezitters kregen hiervoor een aandeel in het intellectueel eigendom van zijn nieuwe muziek of shows en in de opbrengsten. Dit creëert een nieuwe band tussen muziekmaker en muziekluisteraars, en maakt de muziekmaker minder afhankelijk van centrale platenlabels. Met de toekomstige verkoop van de overige 75% van de GRMTK-tokens kan Gramatik weer nieuw werk financieren. Zowel Gramatik als de andere token-bezitters profiteren van de waardestijging van het token. Dit verdienmodel werkt ook voor ongevestigde makers, zoals de beginnende documentairemaakster Khushnuda Shukurova. Doordat (potentiële) kijkers token-bezitters worden, zijn zij  voor langere tijd (inhoudelijk) te binden. Shukurova financiert zo een documentairereeks. Dit biedt haar de kans om haar naam te vestigen.

SingularDTV denkt verder over de introductie van EtherVision: een decentrale variant van Spotify en Netflix in één voor het streamen van muziek- en videocontent. Gebruikers betalen per afgenomen product, wat direct verrekend wordt met de betreffende artiest(en). Dit zou veel poortwachters en intermediairs uit de creatieve sector overbodig kunnen maken. Zo ontstaat een decentraal verdienmodel waarmee artiesten meer verdienen met hun creatieve werk.

Dergelijke verdienmodellen zijn niet alleen interessant voor start-ups. Een multinational als Toyota Financial Services meldde op SXSW haar  ambitie om de deeleconomie in de mobiliteitssector te faciliteren door middel van de inzet van tokens. Gebruikersrechten of verzekeringen van voertuigen kunnen daarmee gedeeld en afgerekend worden elke keer als een voertuig gebruikt wordt.

Inzicht 2: Participatieve samenleving: ‘incentives to do good’

Doordat blockchainplatformen  en -toepassingen niet werken op basis van klassieke valuta, zoals euro’s of dollars, maar met programmeerbare coins of tokens, is het mogelijk randvoorwaarden aan menselijk handelen te stellen. Toyota Financial Services sprak in dit kader over wenselijke incentives voor zowel aanbieders als afnemers op een platform of binnen een toepassing. Dit kan de adoptie  en participatie van beiden versterken, waarmee een online platform valt of staat. Voorbeelden van platformen in centrale vorm, waar een groot aantal aanbieders en afnemers bij elkaar komen zijn Spotify en Uber. Met blockchain kunnen deze platformen in potentie worden vervangen door decentrale varianten met nieuwe incentives.

De start-up Decentralized News Network (DNN) vertelde over een andere incentive om fake news te voorkomen. Zij versterken de betrouwbaarheid van nieuws op basis van gevalideerde feiten en beoordeling door gebruikers. Niet het centrale CNN, maar gebruikers van het decentrale platform zien toe op de echtheid van nieuws. DNN is van mening dat tokens kunnen leiden tot het schrijven van waarheidsgetrouwere artikelen.

Inzicht 3: Diversiteit: financiering via blockchain als alternatief voor venture capital

Diversiteit was een terugkerend thema gedurende deze editie van SXSW. Melinda Gates stelde dat veel venture capitalists financiering verstrekken op basis van wat ze kennen en van bewezen successen. Generaliserend wordt met name in start-ups van witte mannen van Stanford en UC Berkeley geïnvesteerd. Zelf investeert Melinda Gates in fondsen die kiezen voor diversiteit in oprichters.

In het panel Blacks on the blockchain werden coins en tokens benoemd als middel om financiering op eigen voorwaarden aan te trekken. Start-ups zijn niet meer afhankelijk van centrale poortwachters en intermediairs zoals klassieke venture capitalists. Dit maakt het mogelijk om bij het aantrekken van financiering de diversiteitsbarrière te doorbreken. Blockchainstart-ups met zwarte en/of vrouwelijke oprichters, zoals StorJ en Patientory haalden in 2017 respectievelijk $ 30 miljoen en $ 7,2 miljoen aan financiering op en inspireren daarmee andere minderheden.

Inzicht 4: Blockchain en de overheid

Aisha Bin Bishr, Director General van het Smart Dubai Office, opende het panel over blockchain en de rol van de overheid met de volgende stelling: “Blockchain is een participerende technologie”. Daarom is het raadzaam voor overheden om bij de ontwikkeling en inzet van blockchaintechnologie op te trekken met de sectoren waarbinnen zij werkzaam zijn. Randvoorwaarde is verder dat beleid de inzet van blockchaintechnologie mogelijk maakt. Dubai realiseert dit door beleid op te stellen met een sterke focus op het automatiseren van overheidsdiensten via blockchain.

Dubai wil een faciliterende overheid in plaats van een verstrekkende overheid zijn en daarom maakt zij een terugtrekkende beweging. In 2017 waren burgers of ondernemingen gemiddeld 40 uur per jaar bezig met onnodig papierwerk en wachtrijen om overheidsdiensten in Dubai aan te vragen. In de nieuwe situatie moet gebruiksgemak en efficiëntie van overheidshandelen vooropstaan.

Trends blockchainplatformen

Inzicht 5: Beperken energieverbruik openbare blockchains

Energiezuinigheid is één van de meest benoemde zwakke punten van openbare blockchains zoals Bitcoin en Ethereum. Die zwakte wordt groter, wanneer het gebruik en aantal transacties op een openbare blockchain toeneemt. Voor het beperken van het energieverbruik van een dergelijk blockchainplatform bestaan diverse opties. Allereerst de verschillende varianten op het veelgebruikte ‘Proof of Work’ consensusmodel, waarbij de computerkracht leidend is. Ethereum is van plan om over te stappen naar het ‘Proof of Stake’ consensusmodel dat weinig computerberekeningen vraagt en dus energiezuiniger is.

Een andere optie is beperking van het aantal nodes op een blockchainplatform (zoals bij Tezos) of het combineren van openbare met besloten blockchains (zoals bij Quorum). In het laatste geval handelen de besloten blockchains met hoge frequentie de transacties af, tegen lage kosten met een laag energieverbruik. Voor extra betrouwbaarheid worden hashes van de besloten blockchain weggeschreven naar de openbare blockchain.

Inzicht 6: Geen privacy op smart contract-niveau van openbare blockchains

In het kader van blockchain, is privacy is een veelbesproken thema, zo bleek ook op SXSW. Vrijwel ieder panel besteedde hier aandacht aan. Sprekers als Matt Swezey van Pactum benadrukten dat de eerste openbare platformen, zoals Monero, inmiddels de privacy van transacties op platformniveau garanderen.

Op smart contract-niveau is dit echter nog niet haalbaar. Op een openbaar platform is de broncode van smart contracts voor iedereen te lezen. Dus mag de code geen privacy- of bedrijfsgevoelige logica bevatten. Dit beperkt voorlopig de mogelijkheden op een openbare blockchain.

Een deel van de sprekers stelde tevens dat er nooit persoonlijke of gevoelige gegevens (zoals salarissen of wachtwoorden) op een openbare blockchain geplaatst kunnen worden, omdat versleuteling mogelijk in de toekomst gekraakt kan worden en deze gegevens niet verwijderd kunnen worden. Een combinatie van een openbare en besloten blockchain lijkt het meest haalbaar, waarbij de besloten blockchain de privacygevoelige gegevens opslaat en privacygevoelige smart contracts verwerkt.

Trends blockchaintoepassingen

Inzicht 7: Toepassingen (nog) niet volledig decentraal te ontwikkelen

Toepassingen op blockchainplatformen worden decentrale apps (dApps) genoemd. Het is nuttig om toepassingen te decentraliseren wanneer er informatie gedeeld moet worden met andere partijen in een betrouwbare omgeving. Experts zoals Kyle Samani, co-founder van Multicoin Capital, zijn van mening dat toepassingen, net als openbare blockchainplatformen, volledig decentraal kunnen worden ontwikkeld.

Toch bestaan er nauwelijks puur decentrale apps, omdat deze voor een snelle gebruikerservaring vaak centrale componenten bevatten of met centrale systemen in verbinding staan. Dergelijke decentrale apps worden hybride dApps genoemd.

Inzicht 8: Kwaliteit smart contract broncode cruciaal bij de ontwikkeling

Smart contracts op een openbare blockchain zijn voor iedereen inzichtelijk en te checken. Deze transparantie biedt kansen en risico’s voor betrouwbaarheid en veiligheid van smart contracts, twee van de belangrijkste beloften van blockchaintechnologie. Enerzijds kan de ‘crowd’ ingezet worden om fouten en zwaktes op te sporen en te melden. Door hier prijzen voor uit te loven, is tevens de kwaliteit en veiligheid van deze smart contracts te verhogen. Deze zogenoemde ‘bug bounties’ moet dan wel aantrekkelijk genoeg zijn om de fout te melden. Anderzijds kunnen hackers deze fouten en zwaktes ook uitbuiten, zoals bij de DAO. Ontwikkelaars moeten daarom bij de ontwikkeling rekening houden met deze nieuwe veiligheidsrisico’s en continu de kwaliteit van de broncode verhogen. Automatische tools om de programmeerkwaliteit te verbeteren en daarmee de betrouwbaarheid en veiligheid te versterken, waren tot voor kort nauwelijks voorhanden. Uitzondering is Truffle dat een debugger voor smart contracts heeft ontwikkeld.

Het laatste en wellicht belangrijkste veiligheidsrisico zijn menselijke fouten bij het gebruik van een toepassing, zoals het onveilig omgaan met wachtwoorden. Hackers richten zich met ‘social engineering’ veelal op de mens als zwakste schakel. Bij het ontwikkelen van een blockchaintoepassing moet daar zo veel mogelijk rekening mee worden gehouden.

Trends blockchain op individueel niveau

Inzicht 9: Regie op eigen gegevens en kansen om hieraan te verdienen

Blockchain kan een enabler zijn om informatie doelgerichter, veiliger en sneller te verspreiden en inzichtelijk te maken. Het is nog een stip op de horizon om burgers regie op eigen gegevens te geven. Toch verschijnen inmiddels de eerste (deel)toepassingen.

Onder andere in de zorg wordt al jarenlang gesproken over de patiënt als eigenaar van zijn data. Nu is deze door gebrek aan inzicht in het eigen medische dossier niet écht partij in zijn eigen gezondheidsproces. In de HealthSpark 2018-sessies van MIT HackMed op SXSW lanceerde Medable een op blockchain gebaseerd platform INSIGHT, dat het delen van medische data mogelijk maakt tussen patiënten, medisch onderzoekers en biofarmaceutische bedrijven. De vraag blijft wat het verdienmodel is van zo’n dossier: wie wil ervoor betalen? De overheid, een werkgever, een verzekeraar, een farmaceutisch bedrijf, de patiënt zelf?

In de private sector bracht Algebraix op SXSW een beta-versie uit van hun mobiele, op toestemming gebaseerde advertentienetwerk dat op basis van blockchain werkt. Waar Facebook centraal persoonlijke data verkoopt en klanten slechte gepersonaliseerde advertenties voorschotelt, kunnen consumenten nu zelf beslissen welke advertenties ze zien en kunnen ze betaald worden om de advertenties te zien. Met blockchain kunnen individuen controle over hun gegevens krijgen. De potentie van deze toepassing is groot, aangezien het centrale partijen zoals Facebook en Google uit de advertentieketen kan knippen.

Convergentie van technologieën

Inzicht 10: Blockchain in combinatie met andere technologieën

Op SXSW kwamen we twee opvallende combinaties van blockchain en andere technologieën tegen. Als eerste blockchain met Internet of Things in verschillende toepassingen. Zo benoemde Kate Merton van Johnson & Johnson JLABS de kans van blockchain om patiënten eigenaar te maken van hun Internet of Things data en het zo in te zetten voor ‘digital therapeutics’.

Daarnaast heeft Lampix een prototype ontwikkeld van een Augmented Reality (AR) device, waarbij patroonherkenning gebeurt op basis van een betrouwbare referentiedatabase in een blockchain. Naast betrouwbare vastlegging werd blockchain ingezet om financiering op te halen met tokens en om de crowd een incentive te bieden voor het vullen van de referentiedatabase. Uiteindelijk verkoopt Lampix (retail)klanten een beleving en niet een blockchain back-end. Deze beleving wordt in partnerschap met potentiële klanten ontwikkeld.

Naast alle inspirerende ideeën en pilots hopen we volgend jaar ook meer blockchainimplementaties te zien. De tijd is er rijp voor.

Wilt u ook blockchain ontdekken, ermee experimenteren of operationaliseren?