Blog Capital Consulting


Welkom bij het blog van Capital Consulting. Op deze blog geven de specialisten van Berenschot op het gebied van Strategie, Funding & Innovatie hun visie op alles wat te maken heeft met de wijze waarop bedrijven kunnen inspelen op de ontwikkelingen in het financieringslandschap.

Kick-off Blog Capital Consulting

Martijn Röfekamp - 18 december 2013 om 16:05

Dit is de start van het Capital Consulting blog. Capital Consulting is ontstaan, omdat wij zien dat het  financieringslandschap voor bedrijven sterk aan het veranderen is en dat bedrijven op deze verandering moeten inspelen. Nu staan wij nog maar het begin van de grote verschuivingen die in Nederland gaan plaatsvinden. De rol van de banken verandert, steeds meer nieuwe aanbieders van financiering betreden de markt en de producten van huidige nieuwkomers zullen uitgroeien tot volwaardige alternatieven voor bancaire financiering.

Voor bedrijven betekent deze verandering dat zij niet alle financieringsvragen meer alleen bij hun bank moeten neerleggen, maar breder moeten kijken. Bedrijven die willen investeren moeten op zoek naar meerdere soorten financiering om tot het totaalplaatje te komen. Als de economie weer steviger aantrekt zal de honger naar krediet bij het Nederlandse bedrijfsleven snel toenemen, terwijl de beschikbaarheid van financiering achterblijft. Dit effect wordt nog versterkt door het hoge volume aan herfinancieringen dat op de banken afkomt met het aflopen van een groot aantal ‘bullet-leningen’ in de komende jaren.

Dit betekent dat de concurrentie om krediet zal toenemen en dat er naast een ‘war on talent’, mogelijk ook een ‘war on credit’ ontstaat. Voor het verkrijgen van financiering zullen ondernemers dan ook meer dan ooit kritisch moeten kijken naar hun bedrijf en zichzelf, en helder voor ogen moeten hebben wat zij de verschillende aanbieders van debt en equity eigenlijk te bieden hebben. De aandacht voor de ‘investeringswaardigheid’ van bedrijven zal met meer concurrentie en andersoortige aanbieders alleen maar belangrijker worden.

Met dit blog streven wij naar een online dialoog met inzichten, meningen, ervaringen, twijfels en dilemma’s die verband houden met de ‘investeringswaardigheid’ van middelgrote bedrijven. Dit is de groep bedrijven met een omzetrange van € 10 mln tot € 50 mln per jaar, die direct boven het segment van het kleinbedrijf gepositioneerd kan worden en onder het segment van de grote bedrijven die zelfstandig de kapitaalmarkt op kunnen. Het zijn deze bedrijven die met het economisch herstel te maken krijgen met een grote behoefte aan (risicodragend) groeikapitaal en die aan de voorwaarden zullen moeten voldoen om hiervoor in aanmerking te komen.

Wij willen komen tot een logboek dat evolueert met de ontwikkelingen in het financieringslandschap en met hetgeen door de verschillende aanbieders van de bedrijven wordt gevraagd met betrekking tot het inzichtelijk maken van hun kwalitatieve aspecten. Voorbeelden van vragen die daarbij aan de orde komen zijn: wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen in het financieringslandschap? Wat maakt bedrijven interessant voor private equity? En waarom is private equity interessant voor bedrijven? Wat zijn de belangrijkste waardedrijvers en hoe optimaliseer je die? Hoe maak je het waardepotentieel van een bedrijf inzichtelijk en hoe benut je dit potentieel?

Dit blog wordt bijgehouden door de leden van ons Capital Consulting team. Wij nodigen u als ondernemer of als financier graag uit om dit blog samen met ons vorm te geven door te reageren op onze onderwerpen of door het inbrengen van nieuwe vragen, stellingen, ervaringen of waardevolle inzichten. Ons eerstvolgende blog over 2 weken gaat over de ontwikkelingen in het financieringslandschap en de financieringsmogelijkheden waarvan bedrijven gebruik kunnen maken.

Fijne kerstdagen!

Trends en ontwikkelingen in bedrijfsfinanciering in 2014

Martijn Röfekamp - 5 januari 2014 om 21:39

Welke nieuwe financieringsvormen zullen zich in 2014 aandienen? En welke bestaande financieringsvormen treden in 2014 nadrukkelijker op de voorgrond? Dit blog schetst de trends en ontwikkelingen in het financieringslandschap voor bedrijven in 2014.

Allereerst krimpt de kredietverlening van banken aan bedrijven in 2014 verder als gevolg van de hogere kapitaaleisen en het economische tij. Tevens is het denkbaar dat de waardering van de vastgoedportefeuilles van banken, waarmee DNB vooruitloopt op de Europese ‘asset quality review’ later dit jaar, de banken dwingt hun kredietportefeuille verder in te krimpen. De verwachting is ook dat het percentage van kredietaanvragen door bedrijven die worden afgewezen of afgeslagen vanwege onacceptabele voorwaarden, stijgt ten opzichte van vorig jaar.

Het bedrijfsleven ruilt de bank in 2014 gemakkelijker in voor andere vormen van financiering. Een onderzoek van KPMG in 2013 onder 200 middelgrote ondernemingen wees nog uit dat de meerderheid van deze ondernemingen terugdeinsden voor het aanboren van andere financieringsbronnen dan de bank, vanwege de hogere rente of rendementseisen. Echter, bedrijfsleningen van banken worden de komende jaren alleen maar duurder, omdat de mate van risico verbonden aan een krediet meer dan voorheen in de rente wordt ingeprijst. Het gat tussen banken en alternatieve ‘duurdere’ vormen wordt steeds kleiner.

Overigens is er in de praktijk niet zo zeer sprake van het inruilen van de bank, maar eerder van het aanvullen van de bank. Het stapelen van verschillende financieringen komt in 2014 steeds vaker voor. Zo kan crowdfunding bijvoorbeeld dienen als opstap naar bancaire financiering. En kan bancaire financiering op haar beurt worden aangevuld met achtergestelde leningen en private equity en vice versa.

De totale omvang van de markt voor crowdfunding zal in 2014 naar verwachting groeien. Onderzoekers van TNS Nipo verwachten een groei van de crowdfundingmarkt in Nederland tot € 250 miljoen in 2015. In 2013 ging het nog om een tiende van dat bedrag.

Achtergestelde leningen kunnen in 2014 op meer belangstelling van bedrijven rekenen als versterking van het garantievermogen. Banken beschouwen deze achtergestelde leningen vrijwel gelijk aan eigen vermogen en de versterking daarvan stelt bedrijven in staat makkelijker geld te lenen.

Private equity zal ook in 2014 voor veel middelgrote bedrijven een belangrijke financieringsvorm blijven. Zeker voor bedrijven die willen groeien en hun strategische investeringen niet (alleen) via de bank gefinancierd krijgen. Bedrijven kiezen vaak voor private equity om met het binnengehaalde kapitaal, kennis en netwerk hun groeidoelstellingen (versneld) te realiseren.

Het aantal kredietunies neemt in 2014 toe in navolging van de eerste kredietunies die in 2013 zijn opgericht. Het kabinet ondersteunt de oprichting van kredietunies en is in overleg met de Europese Commissie (EC) over een verlicht regime voor toezicht op kredietunies. Als de EC hiermee instemt zal het aantal kredietunies zich sterk ontwikkelen. In de tussentijd worden kredietunies opgericht conform de structuren die volgens de vigerende regelgeving wel zijn toegestaan, als kredietbemiddelaar, als beleggingsfonds en via de uitgifte van perpetuele ledencertificaten.

Tevens zullen in 2014 steeds meer nieuwe investerings- en obligatiefondsen, regionale fondsen en online matchingplatformen het licht zien, die met behulp van particuliere, publieke en professionele geldverschaffers participaties of (achtergestelde) leningen aanbieden aan kleine en middelgrote bedrijven. Door de lage rentes op sparen en staatsobligaties is veel geld namelijk op zoek naar een interessante bestemming.

Daarnaast hebben verzekeraars en pensioenfondsen gezamenlijk het commitment uitgesproken om € 200 miljoen in een MKB-investeringsfonds te investeren. Het initiatief richt zich op kredieten vanaf € 200.000 met een gemiddelde omvang van € 2 miljoen, om zo een alternatieve financieringsbron voor bedrijven te bieden. Partijen als Delta Lloyd en ABN AMRO kijken ook naar de mogelijkheden om geld van pensioenfondsen en verzekeraars naar het MKB te krijgen. En gaat in 2014 de Nederlandse Investeringsinstelling (NII) het licht zien?

Kortom, het financieringslandschap is sterk in beweging en dit zet in 2014 onverminderd door. De hierboven geschetste trends zijn nog maar een greep uit de vele ontwikkelingen die momenteel spelen. Vormen als factoring, leasing en ketenfinanciering zullen voor bedrijven ook steeds gebruikelijker worden. Evenals middelgrote bedrijven die geld ophalen door obligatieleningen in de markt te zetten of door het uitgeven van aandelen via een beurs als NPEX. Op dit blog zullen wij dit jaar nog inzoomen op de verschillende financieringsvormen en in hoeverre een bepaalde vorm voor middelgrote bedrijven interessant is.

De veranderingen in het financieringslandschap staan nog maar aan het begin, maar ze markeren de overgang naar een markt met compleet andere verhoudingen; een nieuw tijdperk waarin de traditionele rol van banken als doorgeefloket van geld onvermijdelijk kleiner wordt. Een tijdperk waarin bestaande bedrijven in ‘traditionele’ sectoren de weg naar alternatieve financieringsvormen steeds beter weten te vinden.

Wij wensen u een succesvol 2014!

Traditioneel bankieren is voorbij

Luddo Oh - 24 januari 2014 om 17:18

Banken in Nederland maken zichzelf overbodig als ze doorgaan op de huidige koers. Want terwijl de kredietbehoefte bij ondernemers toeneemt, draaien banken de geldkraan verder dicht en laten ze bedrijven failliet gaan. Niet zelden mooie bedrijven met een lange historie. Hun faillissement is onnodig en had voorkomen kunnen worden als eerder was ingegrepen. Het is een brevet van onvermogen als banken bedrijven met toekomstperspectief niet meer kunnen onderscheiden van bedrijven die het waarschijnlijk niet gaan redden.

Banken moeten weer leren op tijd mee te denken met hun klanten. Anders zullen alternatieve financieringsvormen wel eens rap marktterrein op de banken kunnen veroveren.

De behoefte aan langlopend krediet, maar met name aan kortlopend werkkapitaal bij ondernemingen neemt toe. Om de crisis te overleven hebben bedrijven op hun reserves ingeteerd en veel maatregelen genomen. Ze reduceerden kosten, pasten de kasstroompositie aan, verlengden crediteurentermijnen en verkortten  debiteurentermijnen. Toch is de bodem voor steeds meer bedrijven in zicht.

De banken weten dit als geen ander: stroppenpotten lopen over, steeds meer bedrijven vallen onder hun ‘bijzonder beheer’ en als bedrijven niet bij bijzonder beheer lopen, worden ze in toenemende mate bijzonder. Veel bedrijven lopen tegen de kredietgrenzen van de financiering op, terwijl ze financiering nodig hebben om de crisis uit te kunnen zitten.

Wil Nederland goed uit de crisis komen, dan  is er meer krediet nodig. Juist een herstellende markt heeft behoefte aan extra werkkapitaal. Broodnodige investeringen van veelbelovende bedrijven kunnen dan eindelijk worden gedaan. Omdat het werkkapitaal al volledig is uitgeknepen, moet er voor deze bedrijven extra voorfinanciering komen.

Banken lijken steeds meer de tegenovergestelde weg te bewandelen van wat nodig is. Krediet wordt duurder en banken gaan meer aanvullende eisen stellen. Banken gedragen zich zeer risico-avers en hun leencapaciteit neemt af. Mede door afschrijvingen op vastgoed en zwakkere bedrijven en hogere solvabiliteitseisen door Europese regelgeving zoals Basel III.

Banken moeten beter kiezen in welke bedrijven ze toekomstperspectief zien (de winners) en welke bedrijven op termijn het niet zullen redden (de wijkers). Dan kunnen ze de algemene risico-aversiteit veel gerichter toepassen en gericht benodigd krediet verlenen. Het strategisch denken zal ook bij de banken moeten worden versterkt zodat zij op deze manier vroegtijdig mee kunnen denken met de bedrijven.

Alternatieve financieringsvormen zullen steeds meer de rol van de banken overnemen. We zien al initiatieven ontstaan voor alternatieve financiering. Zoals crowdfunding door LTO Groeiservice in de agrofood. Eneco en Aegon werken samen. Pensioenfondsen denken na om zelf hypotheken te gaan verstrekken. De reden? Banken zijn de laatste tijd steeds terughoudender geworden met het verlenen van kredieten en de accountmanagers zijn vaak niet goed ingevoegd in de branches waar ze gestationeerd zijn.

De zoektocht naar geld

Wieke Ambrosius - 20 maart 2014 om 14:43

We willen weer groeien komend jaar. Het vergroten van de afzet­markt en het realiseren van omzetgroei staan bovenaan de strategische agenda, zo blijkt uit het jaarlijkse Berenschot Strategy Trends onderzoek. Die groei moet wel gefinancierd worden. Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de bedrijven dit jaar op zoek gaat naar nieuwe financiering (zie figuur 1). Deze financiering wordt via veel verschillende kanalen gezocht. Naast de meer traditionele financieringsvormen, zoals eigen vermogen en bancaire leningen, zoeken bedrijven steeds meer toegang tot alternatieve financieringsmogelijkheden, zoals private equity en crowdfunding.

Bijna de helft van de bedrijven die op zoek is naar nieuwe financiering spreekt hiervoor het eigen vermogen aan. Dit heeft een negatieve impact op de solvabiliteit, één van de belangrijkste indicatoren waar de bank naar kijkt bij het beoordelen van kredietaanvragen. En de belangrijkste bron van externe financiering is immers nog steeds de bank. Een derde van de bedrijven die financiering zoekt, kiest voor deze vorm. Bedrijven die vanuit eigen vermogen nieuwe financiering zoeken vallen uiteen in twee categorieën: zij die zeer kapitaalkrachtig zijn en relatief weinig externe financiering nodig hebben, en zij die niet meer bij de bank terecht kunnen voor financiering. Met name die laatste groep bevindt zich in een lastig parket. Vaak is er te weinig eigen vermogen om te kunnen investeren.

Financiering lijkt steeds vaker te worden gezocht in subsidies, private funding of het uitgeven van participaties en/of aandelen. Ook zijn er steeds vaker bedrijven die door middel van crowdfunding aan financiering komen. Crowdfunding geeft de ondernemer de mogelijkheid productie voor te financieren en biedt tevens een interessant marketinginstrument.

Kleine ondernemingen vindingrijker:Uit het onderzoek blijkt dat kleine ondernemingen vindingrijker lijken in het vinden van nieuwe financieringsvormen dan grotere bedrijven. Zij maken in verhouding meer gebruik van subsidies en venture capital. Ook vestigen zij hun hoop relatief vaak op angel investors – iets wat voor grotere partijen natuurlijk niet is weggelegd gezien de veel hogere kapitaalbehoefte.

Interessant is ook te zien dat grotere bedrijven (251-1000 medewerkers) het meest gebruikmaken van crowdfunding. Deze vorm van financiering wordt vaak geassocieerd met startende ondernemers, maar is vanwege het beperktere risico voor crowdfunders juist ook voor bestaande bedrijven interessant. Mensen zijn immers sneller geneigd te investeren in een volwassen bedrijf dat zich al bewezen heeft.

De grote bedrijven (> 1000 medewerkers) maken komend jaar het minst gebruik van nieuwe financiering. Als zij dat wel doen, dan is dat met name via aandelenuitgifte (zie bijvoorbeeld de Rabobank, dat de oude certificatenstructuur wijzigt en naar de beurs gaat om geld op te halen).

Het financieringslandschap verandert: De verwachting is dat het financieringslandschap het komende decennium drastisch gaat veranderen. Volgens de Amerikaanse econoom Robert Shiller, in 2013 onderscheiden met de Nobelprijs voor Economie, ondergaat het financiële systeem momenteel een transformatie die gelijk is aan de industriële revolutie: ‘Finance is a technology for making things happen. If you want to do something, you have to finance it’.

Ondernemers doen er goed aan zich bewust te zijn van deze transformatie en wat de mogelijke consequenties zijn voor hun bedrijfsvoering. De druk op de kredietverlening zal naar verwachting nog wel enkele jaren aanhouden. Ook in de aantrekkende economie zullen de banken waarschijnlijk niet in staat zijn om aan de stijgende kredietvraag te voldoen. DNB denkt dat de banken een groei van het bbp van iets meer dan 1% aankunnen. Komt de groei daar bovenuit dan is de kredietcapaciteit te beperkt.

Gelukkig neemt de behoefte van beleggers om te beleggen en van investeerders om te investeren niet af en veel geld in de markt is op zoek naar een rendabele bestemming. Bedrijven op zoek naar geld zullen dan ook steeds vaker verschillende financieringsvormen moeten stapelen om hun volledige financiering  rond te krijgen.

Het volledige Berenschot Strategy Trends 2014 onderzoek kunt u downloaden via onderstaande link.

www.berenschot.nl/strategytrends2014

Bij welke investeerder klop ik als ondernemer aan?

Martijn Röfekamp - 23 juni 2014 om 16:03

Bedrijven waarvan de potentie hoog wordt ingeschat kunnen vaak rekenen op de aandacht van meerdere investeerders. In deze verkopersmarkt kan de ondernemer kiezen voor de voor hem of haar economisch meest voordelige deal (prijs, kwaliteit én gevoel). In de praktijk is er meestal sprake van een kopersmarkt. Investeerders krijgen jaarlijks vaak honderden informatie- of verkoopmemoranda voorgelegd en sluiten maar ongeveer 1 tot 4 deals per jaar. Wanneer je als ondernemer dus een beroep wil doen op private equity, dan zal je met een goede propositie voor de dag moeten komen. Daarbij is het ook handig te weten 1) aan welke investeerders je je propositie voorlegt en 2) waar deze investeerders op letten bij het nemen van hun investeringsbeslissing. In dit blog richt ik mij op de eerste vraag. In een volgend blog komt de tweede vraag aan de orde.

Aan welke private equity investeerders leg je als ondernemer je propositie voor?Het heeft weinig zin je propositie lukraak rond te sturen en dan maar hopen tot er een investeerder op aanslaat. Naast dat het weinig kans van slagen heeft, is het ook niet verstandig om met investeerders in gesprek te gaan zonder je vooraf te hebben verdiept in hun profiel. Met enig vooronderzoek kun je focus aanbrengen en die investeerders benaderen wiens profiel past bij je propositie. Een belangrijk onderdeel van dit profiel zijn de investeringscriteria die de meeste private equity investeerders duidelijk weergeven op hun website. Over het algemeen geven deze investeringscriteria duidelijkheid op de volgende punten:

Aard van de investeringen:Sommige investeerders focussen alleen op snelgroeiende early stage bedrijven ( venture capital), of geven de voorkeur juist aan volwassen bedrijven met een bewezen business model en stabiele kasstroom. Nog anderen verkiezen turn-around situaties. Menig investeerder heeft ook omzeteisen voor bedrijven in de investeringscriteria opgenomen om het kaf van het koren te scheiden.

Geografisch bereik:De meeste investeerders in Nederland beperken zich tot Nederland en sommige zelfs alleen tot bepaalde regio’s binnen Nederland, zoals de participatiepoten van de regionale ontwikkelingsmaatschappijen. Buitenlandse investeerders (metname uit de UK en VS) kunnen ook zeer geïnteresseerd zijn in Nederlandse bedrijven, getuige de investering dit jaar van € 3 mln van het Amerikaanse Sigma Prime Ventures in het Nijmeegse softwarebedrijf BlueConic en eerder, de  € 18 mln investering van het Amerikaanse Battery Ventures in het Nederlandse app platformbedrijf Mendix. Voor deze bedrijven betekent dit overigens wel dat zij zich ook in Amerika huisvesten.

Voorkeur sectoren: Sommige investeerders zijn generalistisch en kijken naar zowat elke sector. Anderen richten zich juist op meerdere specifieke sectoren, zoals IT, maakindustrie, transport, agrifood, telecommunicatie etc. Deze investeerders geven zelf meestal al te kennen dat ze alleen investeren in sectoren die ze begrijpen.

Omvang investering: De meeste investeerders geven een bandbreedte met een minimum en  maximum investeringsbedrag. Deze bandbreedte kan per investeerder nogal variëren. Voor venture capital investeerders (een vorm van private equity vooral gericht op snelgroeiende early stage bedrijven) is deze bandbreedte meestal enkele tonnen tot circa € 2 mln. De ondergrens voor private equity investeerders die zich richten op participaties in volwassen bedrijven ligt op minimaal € 1 mln en de bovengrens oplopen tot vele tientallen en soms ook honderden miljoenen.

Eigendomsbelang:Sommige investeerders dringen aan op controle middels een meerderheidsbelang. Anderen nemen genoegen met een minderheidsbelang.

Het is een verspilling van tijd voor zowel jezelf als de investeerders, wanneer je als ondernemer onvoorbereid met hen het contact zoekt. Bovendien kan dit leiden tot de nodige frustratie wanneer je alleen maar afwijzingen ontvangt of helemaal niks terughoort. Dus, eerst een beetje huiswerk doen voordat je investeerders benaderd. Met een bezoek aan hun website krijg je in ieder geval vaak al een goed inzicht in de bovenstaande basiscriteria.

Veel geblaat maar weinig wol

Martijn Röfekamp - 10 juli 2014 om 21:33

Als je de berichtgeving over bedrijfsfinanciering in de media de laatste tijd een beetje volgt, dan lijken de problemen voor het MKB met het verkrijgen van financiering op afzienbare termijn tot het verleden te behoren. De miljoenen en miljarden die voor het MKB klaarblijkelijk beschikbaar komen vliegen je om de oren.

Niet omdat de banken inmiddels weer ruimhartig kredieten verstrekken, maar omdat er diverse nieuwe potten met enorme sommen geld worden gevuld om de krimp in de kredietverlening door banken aan het MKB te compenseren. En dit allemaal vanuit het besef dat een krachtig en gezond MKB de motor is voor de Nederlandse economie.

De grote gemene deler van alle aangekondigde maatregelen is dat ze het voor financiers straks aantrekkelijker moet maken om in het MKB te investeren. De achterliggende gedacht is dat door meer eigen vermogen bedrijven meer vreemd vermogen zullen kunnen aantrekken. De banken wijzen er immers voortdurend op dat het lage eigen vermogen van het MKB het grootste probleem is. Dat eigen vermogen moet worden opgebracht door de private sector en door de lage rentestand is veel privaat vermogen op zoek naar risicodragende investeringen met interessante rendementen.

Hier volgt een korte recapitulatie van de in de media aangekondigdemaatregelen die de kapitaalversterking en kredietverstrekking aan het MKB moet stimuleren.

Dutch Venture Initiative (DVI): is een initiatief van het ministerie van Economische Zaken en de Europese Unie, dat krediet beschikbaar stelt voor ‘later stage startups’. DVI is een zogeheten fund-of-fund en investeert niet rechtstreeks in bedrijven. Het fonds investeert voor ongeveer 20% in andere fondsen van participatiemaatschappijen. Die fondsen moeten de overige 80% van hun kapitaal aantrekken bij private financiers. De overheid steekt €100 mln in dit initiatief. Het EIF nog eens € 50 mln. Met deze kapitaalinjectie probeert de overheid investeerders aan te sporen het Nederlandse MKB van eigen vermogen te voorzien.

Nederlandse Investerings Instelling (NII): Deze instelling moet ervoor zorgen dat het voor pensioenfondsen en verzekeraars makkelijker en aantrekkelijker wordt om in Nederlandse projecten te investeren. De NII investeert zelf geen geld, maar moet ervoor zorgen dat MKB-leningen worden gebundeld, zodat er gemakkelijk een Nederlandse pensioenfonds of verzekeraar gevonden kan worden die hierin wil investeren. Er is geen budget, maar de zogeheten institutionele beleggers, hebben samen een totaalvermogen van € 1.400 miljard dat zij wereldwijd beleggen. Stel je voor dat een beperkt deel hiervan ook daadwerkelijk voor de financiering van het Nederlandse MKB wordt aangewend?

MKB Financiering: een groep van negen verzekeraars en ABN Amro willen € 280 miljoen investeren in MKB. De partijen, die samenwerken onder de naam MKB Financiering, hebben het plan een financieringsfonds op te zetten. Dit fonds zal de komende twee jaren worden gevuld. ABN Amro neemt € 140 miljoen voor zijn rekening. De verzekeraars stellen de andere helft van het totaalbedrag beschikbaar. De samenwerking zou dit jaar van start gaan, maar de huidige status is niet te achterhalen. Het is ook de vraag hoe dit initiatief zich verhoudt tot de eerder genoemde NII.

COSME: is het EU-programma voor het concurrentievermogen van ondernemingen en voor het MKB voor de periode 2014-2020. Het heeft een gepland budget van € 2,3 miljard, maar de middelen  worden niet rechtstreeks in het MKB geïnvesteerd. De miljarden zijn bedoeld om het MKB een betere toegang tot financiering te bieden. COSME opereert door middel van financieringsgaranties voor banken om hen te helpen meer leningen en financiële leasings te verstrekken aan MKB’ers die anders mogelijk geen lening zouden kunnen krijgen vanwege een tekort aan zekerheden. Het is nog niet duidelijk hoe deze middelen zich verhouden of worden doorvertaald naar de huidige bekende Nederlandse borgstellingregelingen BMKB, GO en de Groeifaciliteit.

Het lijkt er op dat de geldkraan voor het Nederlandse MKB flink wordt opengedraaid, maar het is afwachten of, hoe en wanneer het MKB hiervan daadwerkelijk gaat profiteren. De overheid verstrekt vooral garanties, het meeste geld moet komen private partijen en - toch weer - banken.

Het is goed om te weten dat dit soort geldstromen mogelijk in aantocht zijn, maar als ondernemer op zoek naar financiering kun je hier voorlopig nog helemaal niets mee. Vooralsnog kan het MKB  zich maar beter concentreren op de financieringsbronnen die al wel concreet kunnen worden aangewend zoals crowdfunding, business angels, kredietunies, private equity en NPEX.

De onbegrepen vinding van Wouter B.

Martijn Röfekamp - 24 januari 2015 om 19:04

Zo luidde de titel boven een artikel (achternaam voor dit blog geanonimiseerd) in het Dagblad van het Noorden over een uitvinder van een nieuw energiesysteem voor woningen, die maar geen geldschieters kon vinden voor EUR 3 mln voor het uitontwikkelen en het vermarkten van dit systeem.

In het artikel toonde de uitvinder/ondernemer zich teleurgesteld in de provincie Fryslân, omdat zijn subsidieaanvraag was afgewezen wegens een gebrek aan eigen middelen. Zijn zoektocht richtte zich dan maar op private investeerders en bedrijven die willen participeren, zo verklaarde hij. De inhoud van het artikel is exemplarisch voor enerzijds de problemen die veel start-ups in Nederland ondervinden bij het vinden van financiering en anderzijds voor hun onbegrip voor de denk- en handelswijze van financiers.

Mismatch: Het aantrekken van kapitaal is van oudsher één van de moeilijkste onderdelen om een start-up van de grond te krijgen. Dit was al zo in de tijd van Nikolas Tesla die eind 19e eeuw geen investeerders kon vinden voor zijn revolutionaire wisselstroomapparaat. Investeerders begrepen de technologie niet en zagen niet in wat de commerciële waarde hiervan kon zijn. Dit was natuurlijk een historische blunder, maar deze op informatie asymmetrie gebaseerde mismatch is nog steeds aan de orde van de dag.

Valley of death: De fase waarin een start-up een eerste kapitaalinjectie zoekt om de periode te overbruggen tot het moment waarop hij inkomsten begint te genereren staat ook wel bekend als de ‘valley of death’. Omdat de start-up zich doorgaans op nog geen enkel gebied heeft bewezen is financiering in deze fase schaars en leggen veel start-ups het loodje voordat ze de overkant van de vallei bereiken.

De overheid probeert hierop in te spelen met kredieten, seedfondsen en garantieregelingen. Deze instrumenten bieden vaak geen soelaas voor start-ups, omdat voor kredieten altijd nog een substantiële cofinanciering nodig is en seedfondsen en garantieregelingen er veelal op zijn gericht om intermediairs (investeringsfondsen en banken) te bewegen meer te investeren in start-ups. Echter, vanwege de risico’s steken deze intermediairs hun geld liever in veelbelovende bedrijven die zich al wel hebben bewezen en reeds gegenereerde omzet en opschaalbare groeimogelijkheden kunnen laten zien.

Startup Delta: Dat het kabinet het belang onderkent van start-ups voor de Nederlandse economie blijkt wel uit het besluit eind vorig jaar tot oprichting van de Startup Delta, een samenwerking van alle gerenommeerde starterssteden in Nederland. Nelie Kroes is hiervan de ambassadeur. Ze ziet naast Berlijn en Londen een rol voor Nederland als derde 'start-up hub' van Europa. Hoe dit de Nederlandse start-up gaat helpen zal nog moeten blijken. Tevens zijn er in Nederland nog commerciële startup accelerators als Rockstart en Startupbootcamp, maar deze programma’s zijn slechts voor een beperkt aantal start-ups weggelegd.

Informal investors / business angels: Start-ups richten hun pijlen voor financiering dan ook vooral op informal investors of business angels. In Nederland zijn verschillende informal investor netwerken opgericht en een aantal van hen zijn verenigd in Business Angel Networks Nederland. Maar het vinden van juist die informal die gelooft in jouw product of dienst en in jou als ondernemer, blijkt in de praktijk een langdurige en moeizame exercitie waarbij de volhouder lang niet altijd wint. Bovendien ga je als ondernemer een soort huwelijk aan met de investeerder, dus als je er een vindt moet er wel sprake zijn van een klik. Overigens zijn informals alleen maar bereid te investeren als de ondernemer ook eigen middelen inbrengt en op het spel zet. Start-ups die zelf geen financieel risico (willen) lopen zijn bij voorbaat kansloos.

Een paar tips: Je bent als rechtgeaarde start-up natuurlijk geen knip voor de neus waard als je hierdoor bij de pakken neer gaat zitten. Maar wat kun je doen? Een paar tips:

  1. Valideer je businesscase: laat zien dat de markt op je product zit te wachten. Ga de boer op en praat met je doelgroep. Misschien bewijst dit wel dat je helemaal geen financiering nodig hebt en dat klanten bereid zijn hun bestelling voor te financieren. Hoeveel bedrijven werken wel niet op deze manier?
  2. Een succesvolle crowdfunding campagne kan helpen bewijzen dat er vraag is naar je product en dit kan een deel van het risico voor investeerders en banken wegnemen. Crowdfunding is echter niet altijd wenselijk voor ondernemers die bang zijn voor idea picking.

  3. Deel je financieringsbehoefte op in percelen die ook voor minder gefortuneerde personen interessant zijn en zet deze weg in je netwerk. Hiermee verlaag je de investeringsdrempel en leg je je idee niet helemaal op straat. Dit wordt ook wel de ‘all-saints’ methode genoemd.

  4. Zoek een strategische partner die jouw product of dienst wel snapt en die je kan helpen een voorsprong op te bouwen en mogelijk zelfs kan fungeren als launching customer. De transformatie die grote bedrijven moeten door maken, omdat hun business model onder druk staat, biedt nieuwe mogelijkheden voor start-ups. Steeds vaker zoeken grote bedrijven buitenhuis naar nieuwe technologieën die hun moeten helpen bij hun transformatie. Hiertoe richten ze eigen investeringsfondsen op om minderheidsdeelnemingen te nemen in veelbelovende start-ups die disruptieve technologie ontwikkelen die hun sector op de kop gaat zetten. Door het inkapselen van dergelijke radicale innovaties willen de bedrijven hun concurrentie op een ongekende achterstand zetten, danwel zichzelf van de ondergang behoeden. Benader dus de bedrijven die beschikken over dergelijke investeringsfondsen en die voor jouw product of dienst relevant zijn.

Dus zet ‘m op Wouter B. Mocht je dit lezen, laat dan eens weten hoe het je is vergaan.

Uitgaan van eigen kracht

Martijn Röfekamp - 26 maart 2015 om 20:58

De financiering van de organisatie blijft ook in 2015 een hot topic. Dit blijkt uit het jaarlijkse Berenschot Strategy Trends onderzoek. De eisen van financiers gaan omhoog en dat wringt met een eveneens stijgende kapitaalbehoefte binnen het bedrijfsleven. De zorgen om financiering richten zich daarbij niet alleen op financiering van nieuwe ontwikkelingen, maar juist ook op het financieren van de reguliere bedrijfsvoering.

Oud geld regeert: Succesvolle organisaties zijn anno 2015 voortdurend in beweging. Dit betekent ook dat hun financiering moet meebewegen. Innovatie in de financiering blijkt voor bestaande bedrijven (nog steeds) niet aan de orde. Bedrijven kijken voor hun financiering veelal eerst naar het eigen vermogen en de cash flow, kloppen dan eventueel nog aan bij hun bank en doen hier en daar nog een beroep op subsidies. ‘Nothing changes, really’, om met de slogan van een oude Four Roses bourbon commercial te spreken.

Dat bijna de helft van de bedrijven het eigen vermogen aanspreekt voor financiering is overigens wel een teken dat bedrijven er weer vertrouwen in hebben. Immers, in zekere zin is dit de meest risicovolle vorm van financiering. De belangrijkste bron van externe financiering is nog steeds de bank. Een derde van de bedrijven die financiering zoekt, kiest voor deze vorm.

Crowdfunding blijft achter: Opvallend in het Strategy Trends onderzoek is het lage percentage (5%) van de respondenten dat aangeeft voor hun financiering gebruik te maken van crowdfunding. Dit is een kleine daling ten opzichte van het percentage (6%) van vorig jaar, terwijl uit cijfers van Douw&Koren blijkt dat crowdfunding is verdubbeld in 2014 ten opzichte van 2013. In 2014 werd in Nederland 63 miljoen euro via crowdfunding opgehaald.

Hoewel crowdfunding als begrip inmiddels meer dan bekend is, zien met name bestaande (volwassen) bedrijven crowdfunding als interessante optie over het hoofd. Crowdfunding wordt vaak gelinkt aan start-ups, terwijl mensen juist sneller geneigd te investeren in een volwassen bedrijf dat zich al bewezen heeft, vanwege de zekerheid van hun terugbetaalcapaciteit. Bedrijven die zich dit beseffen weten hier handig gebruik van te maken.

Innovatie in de financieringswijze:Een sprekend voorbeeld is het bedrijf DG press, een Nederlandse wereldspeler in hoogwaardige drukmachines voor het bedrukken van o.a. flexibele verpakkingen. Voor de ontwikkeling van een nieuw type drukpers (kosten € 2.5 miljoen) heeft DG press eerst meer dan € 600.000 uit eigen middelen gefinancierd en vervolgens succesvol een lening van € 500.000 opgehaald met een crowdfunding campagne via http://www.geldvoorelkaar.nl/. Deze financiering was in een kort tijdbestek gevuld als gevolg van een goed business trackrecord en dito businessplan in combinatie met een geloofwaardig rendement van 7% gedurende 5 jaar. Na deze succesvolle financieringsronde is DG press momenteel bezig met het ophalen van € 1.000.000 via de uitgifte van een achtergestelde obligatielening via de mkb–beurs NPEX tegen 8% met een looptijd van 5 jaar. Hiermee wil het bedrijf de ontwikkelingskosten en het opzetten van de productielijn, alsmede de investering in het op de markt zetten van de drukpers financieren. Inmiddels is voor meer dan € 500.000 ingeschreven op de achtergestelde obligatielening met een looptijd van 5 jaar (bron: https://www.npex.nl/nieuwsoverzicht).

Deze innovatieve financieringswijze kan als voorbeeld dienen voor bedrijven die minder afhankelijk willen zijn van bancaire financiering, die beschikken over een inkomstenstroom en een sterke business case en die een aantrekkelijk en geloofwaardig rendement kunnen bieden.

Het financieringslandschap verandert:De verwachting is dat het financieringslandschap het komende decennium drastisch gaat veranderen en dat bedrijfsfinanciering verder innoveert. Volgens de Amerikaanse econoom en Nobelprijs winnaar Robert Shiller ondergaat het financiële systeem momenteel een transformatie die gelijk is aan de industriële revolutie: ‘Finance is a technology for making things happen. If you want to do something, you have to finance it’.

Ondernemers doen er goed aan zich bewust te zijn van deze transformatie en wat de mogelijke consequenties zijn voor hun bedrijfsvoering. De druk op de kredietverlening zal naar verwachting nog wel enkele jaren aanhouden. Gelukkig neemt de behoefte van beleggers om te beleggen en van investeerders om te investeren niet af en veel geld in de markt is op zoek naar een rendabele bestemming. Of dat nu is via crowdfunding, de mkb beurs, kredietunies, onderhandse leningen of rechtstreekse participaties: een sterke en geloofwaardige business case die uitgaat van de eigen kracht is de sleutel.

Het volledige Berenschot Strategy Trends 2015 onderzoek kunt u downloaden via www.berenschot.nl/strategytrends2015

Investeren in bedrijven: geluk of vaardigheid?

Martijn Röfekamp - 24 augustus 2015 om 10:41

Steeds meer aanbieders van bedrijfsfinanciering betreden de markt. Naast nieuwe ‘fintech’ platformen zijn door de lage rentetarieven ook institutionele beleggers en grote bedrijven op zoek naar disruptieve innovaties, steeds vaker aanbieders van financiering. Allemaal zijn zij op zoek naar goede bedrijven om in te investeren, middels (converteerbare) leningen en/of participaties.

Maar hoe zijn de nieuwe rendement gedreven aanbieders van financiering in staat de juiste bedrijven te selecteren om in te investeren? Is dat niet meer geluk dan wijsheid? Niemand is immers in staat de toekomst te voorspellen.

Of een investering in een bedrijf vanuit het oogpunt van rendement succesvol blijkt te zijn is in ieder geval sterk afhankelijk van de levensfase van het bedrijf. Succesvol investeren in een startup vergt aanzienlijk meer geluk dan succesvol investeren in een gevestigd familiebedrijf. In corporate finance termen is de geluksfactor het equivalent van risico en gewenst rendement. Hoe hoger de geluksfactor, hoe hoger het risico, hoe hoger het gewenste rendement op de investering.

Onderzoek laat zien dat private equity-fondsen een sterke persistentie vertonen qua prestaties. Dit impliceert dat het investeringsproces van deze investeerders gepaard gaat met vaardigheden en dat succes meer is gebaseerd op vaardigheid dan geluk. Michael Mauboussin, Head global financial strategies voor Credit Suisse, plaatst investeringsbeslissingen op het continuüm van ‘pure luck’ (loterij) vs ‘pure skill’ (schaken) meer aan de kant van geluk dan van vaardigheid. Hij heeft het dan wel over aandelenmarkten – en portfolio’s en hij benadrukt dat niet helemaal alleen geluk is, maar dat vaardigheden van investment managers wel degelijk het verschil maken.

Mauboussin verwijst naar een aardig testje dat je kunt doen om de geluksfactor in een activiteit te ontdekken. Namelijk door jezelf af te vragen of je met opzet kunt verliezen. Als dat het geval is dan moet er sprake zijn van een bepaalde vaardigheid in de activiteit. Als je dit testje los laat op het selecteren van bedrijven om in te investeren, dan lijkt het heel goed mogelijk om een bedrijvenportfolio aan te leggen dat een stuk minder presteert dan de gemiddelde benchmark van soortgelijke bedrijvenportfolio’s. Met opzet verliezen door te investeren in bedrijven die niet goed presteren, dat moet toch haalbaar zijn?

Dit betekent dan dat er meer vaardigheid dan geluk in het spel is bij het nemen van besluiten om te investeren in niet-beursgenoteerde bedrijven. Dit past ook bij het feit dat ondernemerschap en de kwaliteit van het management voor investeerders de meest bepalende factor is voor het nemen van een investeringsbeslissing. En er is genoeg wetenschappelijk bewijs dat met behulp van assessments gevalideerde uitspraken kunnen worden gedaan over iemands ondernemerskwaliteiten.

Het doorlopen van een herhaalbaar investeringsproces met gedegen analyses van de welbekende financiële ratio’s en andere belangrijke aspecten zoals product, markt en concurrentievermogen doet het nemen van investeringsbeslissingen op het continuüm nog meer verschuiven naar vaardigheid.

Het kan voor nieuwe aanbieders van financiering dus lonen om te werken aan hun vaardigheid voor het maken van inschattingen van niet-beursgenoteerde bedrijven en hiervoor een investeringsaanpak te ontwikkelen. Mocht er al sprake zijn van een geluksfactor, dan kun je die in ieder geval proberen af te dwingen.

dringende lening bieden

Mrs Farida Stephen - 20 juli 2016 om 07:48

Heb je een lening nodig? Contact Mw Farida Stephen voor uw gemakkelijke en snelle lening op deze e-mail: 24hourstloancompany1@gmail.com