Blockchain


Praktijk bepaalt succes blockchaintoepassingen

Het klinkt als een open deur: blockchaintoepassingen hebben pas impact als ze in praktijk worden gebracht. Toch gebeurt dit pas sinds 2017. Veel organisaties hebben kansen voor blockchaintoepassingen ontdekt en ermee geëxperimenteerd. Maar door de disruptieve potentie van blockchaintechnologie blijkt het een uitdaging om ze in of tussen organisaties toe te passen.

Omdat inpassing in de praktijk het succes van blockchaintoepassingen bepaalt, richten wij ons op de technische en organisatiekundige keuzes plus de bijbehorende juridische randvoorwaarden. Door al deze aspecten al tijdens de fase van ontdekken en experimenteren mee te nemen, kunt u de blockchain succesvol ontwikkelen en operationaliseren.

Hoe werkt blockchain?

Blockchain werd in 2009 voor het eerst toegepast als de cryptovaluta Bitcoin. De tweede generatie van blockchain uit 2015 is te gebruiken voor legio organisatieprocessen in alle sectoren. Deze automatiseringstechnologie onderscheidt zich door vier principes:

  1. Betrouwbare opslag van gegevens in een groeiende en onderling verbonden keten van blokken (de blockchain).
  2. Eén gezamenlijke bron van gegevens door distributie van gegevensblokken naar vele partijen in een netwerk.
  3. Consensus tussen alle partijen over de gegevens die in het laatste blok moeten worden opgenomen.
  4. Betrouwbare uitvoering van programmeercode in dit netwerk.

Regelmatig laten we bestuurders, directies, managers en medewerkers kennismaken met deze blockchainprincipes. Lees bijvoorbeeld onze whitepaper 'De eenvoudigste inleiding van blockchain en blockchaintoepassingen' (pdf, 1.4 MB)of bekijk de presentatie van het PDMA seminar over blockchain.

Wat is de kracht van blockchain?

Blockchaintoepassingen zorgen voor fundamentele veranderingen in de wijze waarop bedrijven en publieke en semi-publieke organisaties hun taken uitvoeren:

  • Het nemen van beslissingen verandert doordat er geen ‘trusted third party’ meer is en er (informatie)gelijkheid ontstaat tussen betrokken partijen. Bij de dienstverlening staat vertrouwen in gegevens en geautomatiseerde beslissingen centraal, in plaats van controle.
  • Het afhandelen van (financiële) transacties verandert doordat dit met blockchain automatisch gebeurt en administratieve stromen grotendeels verdwijnen.
  • De interactie met klanten, burgers en leveranciers verandert doordat zij écht samenwerken. Hierdoor nemen wachttijd en administratie af.

Vier typische blockchaintoepassingen binnen de overheid

Momenteel doen zich vier categorieën blockchaintoepassingen (pdf, 707 kB) voor. De eerste categorie toepassingen ligt dicht aan tegen de huidige denk- en werkwijzen en is daarmee op relatief korte termijn te realiseren. Bij de tweede en derde categorie is dit in mindere mate het geval. Implementatie van blockchaintoepassingen is dan ook een grotere uitdaging. De disruptieve werking wanneer de technologie optimaal wordt benut, komt terug in de vierde categorie. Het realiseren van een dergelijke toepassing vergt echter aanzienlijk meer tijd dan toepassingen uit de eerste drie categorieën.

  • Categorie 1: Vereenvoudiging van administratieve processen waar veel partijen bij betrokken zijn.
  • Categorie 2: Voorkomen in plaats van genezen: verandering van controlefunctie.
  • Categorie 3: Heldere registratie van eigenaarschap van gegevens voor informatieveiligheid.
  • Categorie 4: Nieuwe burgeridentiteit: beheer eigen identiteitsgegevens.

Drie typische blockchaintoepassingen in het bedrijfsleven

Blockchaintechnologie heeft globaal drie voordelen: zeker weten dat er niet geknoeid is met de data, zeker weten dat contracten juist worden uitgevoerd en het niet meer nodig hebben van een ‘trusted third party’ om afspraken vast te leggen. Deze drie voordelen zijn nuttig voor het verbeteren van verschillende processen. Globaal zien we daardoor drie typen blockchaintoepassingen (pdf, 1.9 MB) ontstaan:

  1. ‘Tracking and tracing’: het inzichtelijk maken van herkomst, eigenaarschap en kwaliteit.
  2. Nieuwe vormen van ketensamenwerking: gebruikmaken van één gedeelde data-infrastructuur zonder centrale partij.
  3. Efficiënte uitvoering van processen: automatiseren van processen waarbij correcte uitvoering is gegarandeerd zonder centrale partij.

Blockchaintoepassingen in de praktijk

Onze aanpak combineert technische, organisatiekundige en juridische aspecten. Samen met u werken we tijdens het ontdekken, experimenteren en operationaliseren van blockchaintoepassingen tegelijkertijd aan technische, organisatiekundige en juridische vraagstukken en uitdagingen. Deze drie typen vraagstukken kunnen niet los van elkaar opgelost worden, omdat ze effect op elkaar hebben. Bijvoorbeeld: wat zijn de juridische kaders van privacy en hoe zijn deze technisch te garanderen in een blockchaintoepassing? Door samenhang in de blockchainaanpak kunnen blockchaintoepassingen ontwikkeld worden die ook écht te implementeren zijn en impact in de praktijk hebben.

Blockchaintoepassingen: Technisch, organisatiekundig en juridisch

Technische vraagstukken en uitdagingen

  1. Hoe bieden we een oplossing die voldoet aan wensen omtrent gebruikersinterface of gebruikerservaring?
  2. Welk blockchainplatform voldoet aan de gestelde eisen en wensen?
    1. Hoe ontwikkelen we een echt decentrale oplossing?
    2. Hoe maken we de oplossing toekomstbestendig?
  3. Hoe bieden we een oplossing die past binnen de bestaande ICT-infrastructuur van de betrokken partijen?
  4. Hoe ontwikkelen we een oplossing die technisch uit te breiden is naar andere diensten of opgeschaald kan worden naar andere organisaties?

Bij de technische track gebruiken we bij voorkeur de iteratieve en kort-cyclische Scrum-methode. Bij elke iteratie (sprint) pakt een team binnen een afgebakende periode een vooraf geselecteerde hoeveelheid werk op en wordt een (deel)resultaat opgeleverd.

Organisatiekundige vraagstukken en uitdagingen

  1. Hoe passen blockchaintoepassingen in de inrichting van de samenwerking en goverance?
    1. Hoe werken de partijen in de keten met elkaar samen?
    2. Hoe wordt besluitvorming vormgegeven?
    3. Welke rol mag wat wanneer doen?
  2. Wat is de impact van blockchaintoepassingen op de strategie en het beleid?
  3. Hoe sluiten blockchaintoepassingen aan bij bestaande processen en procedures?
  4. Welk HR-beleid is nodig bij de geboden blockchaintoepassingen?
    1. Welke nieuwe rollen en functies ontstaan met de nieuwe taakuitvoering?
    2. Welke competenties passen hierbij?
  5. Wanneer levert de ontwikkeling en implementatie van blockchaintoepassingen een positieve businesscase op?
    1. Wat levert het op voor de partijen in de keten?
    2. Welke investering en operationele kosten zijn ermee gemoeid voor alle partijen?

Alle partijen worden betrokken in de feedbackloop om de ontwikkeling van de blockchaintoepassingen te sturen en te anticiperen op de organisatiekundige effecten.

Juridische vraagstukken en uitdagingen

Een aantal vraagstukken rondom blockchain op het snijvlak tussen technologie en toepassing vereist nauwe samenwerking. Deze pakken we op in Scrum-sprints met multidisciplinaire teams:

  1. Hoe ontwikkelen we een blockchainoplossing die voldoet aan privacy-wetgeving (Algemene verordening gegevensbescherming, AVG)?
    1. Hoe gaan we om met eisen rondom verwijderbaarheid van gegevens, terwijl deze in een openbare blockchain onuitwisbaar zijn?
  2. Hoe ontwikkelen we een blockchaintoepassing die past binnen het domein specifiek recht, zoals de Wet op het financieel toezicht (Wft)?
  3. Hoe kan een overheidsorganisatie voldoen aan publiekrechtelijke randvoorwaarden voor besluitvorming bij de inzet van smart contracts en (minimale) regie houden?

Actief kennis opdoen in partnerschap

Graag gaan wij met uw organisatie een partnerschap aan om de meerwaarde van blockchaintoepassingen te ontdekken, ermee te experimenteren of de meerwaarde ervan in de praktijk aan te tonen. Uitgangspunt is: samen actief kennis opdoen. De behoefte en het innovatiepotentieel in uw organisatie zijn leidend en daarmee bepalend voor de vorm van het leertraject. U heeft de regie en de opgedane kennis wordt in uw organisatie verankerd.

Meer weten over de impact van blockchain op uw organisatie en in hoeverre deze nieuwe technologie u in staat stelt de meerwaarde van uw organisatie te behouden? Neem dan contact op met een van onze adviseurs.

Welke organisaties zijn bezig met blockchain?

Adviseurs