Ethiek, gedrag en cultuur


Organisaties die te maken krijgen met misstanden, doen deze niet zelden af als incidenten. Vaak heeft de interne omgeving zich echter zo ontwikkeld dat er een voedingsbodem voor incidenten is ontstaan en is het probleem veel structureler dan gedacht.

Dat heeft te maken met werkbare prestatieafspraken, passende beloningssystematiek, uitlegbare promotiepaden, inzichtelijke financieringsconstructies en goed toezicht en verantwoording. Daarnaast spelen zaken als bewustzijn creëren, morele competentieontwikkeling en reflectie op het eigen gedrag van medewerkers, managers, bestuurders en toezichthouders.

De keuzes die managers of bestuurders dagelijks maken, bepalen voor een belangrijk deel hoe medewerkers zich op de werkvloer gedragen. Als daarbij te weinig aandacht wordt besteed aan de morele uitgangspunten en consequenties, kan dit leiden tot ongewenste voorvallen met imagoschade of financieel verlies tot gevolg. Daarom is structurele aandacht voor alle aspecten van ethisch handelen een must voor organisaties. Alleen dan kunnen zij een context creëren waarin uit ethisch perspectief de juiste beslissingen genomen worden.

Cultuur en integriteit

Berenschot kan bestuurders hierbij ondersteunen als expert op het gebied van het in kaart brengen en evalueren van cultuur en integriteit. Dit door het uitvoeren van een onafhankelijk cultuuronderzoek of integriteitsscan tot het daadwerkelijk interveniëren op en veranderen van houding en gedrag. Zo begeleiden wij bewustwordingssessies, geven (dilemma)trainingen en adviseren boardrooms over ethisch handelen en governance met passende checks and balances. Berenschot biedt de onafhankelijke blik die cruciaal is om organisaties te laten reflecteren op hun eigen praktijk waar het integer handelen betreft.

Veelvoorkomende klantvragen

  • In de media wordt melding gemaakt dat onze medewerkers zich geïntimideerd voelen en te maken hebben met ongewenst gedrag. Medewerkers zouden moeite hebben om zich uit te spreken en de sfeer op werkvloer is gezakt tot een dieptepunt. Er wordt zelfs gesproken over een angstcultuur. Hoe weten we of het incidenten betreft of een structureel probleem? En waar moeten we beginnen om onze organisatiecultuur te verbeteren?
  • In onze organisatie bestaan de nodige spanningen in de werkverhoudingen. Medewerkers twijfelen aan de integriteit van het bestuur en spreken over machtsmisbruik. Dit zet de onderlinge samenwerking en besluitvorming onder druk. Hoe kunnen we uit deze impasse raken en het vertrouwen terugwinnen?
  • Bij onze organisatie gaan geruchten over malversaties en er heerst een roddelcultuur. Hoe kon de situatie zo uit de hand lopen en hoe kan een veilige omgeving in de toekomst worden hersteld?
  • Onze organisatie maakt onderdeel uit van een publiek-private samenwerkingsconstructie waarbij er allerlei onderlinge prestatieafspraken zijn opgesteld. In hoeverre kunnen deze prestatieafspraken leiden tot ongewenst gedrag? Hoe kunnen we voorkomen dat onze medewerkers alleen nog maar strategisch handelen om de prestaties te halen?
  • Onze organisatie verkeert in economisch zwaar weer en is voortdurend op zoek naar manieren om extra financiële ruimte te creëren. Hoe voorkomen we dat er door managementdruk onverantwoorde risico's worden genomen? Hoe bewaken we voldoende checks and balances?

"Mensen in organisaties zijn niet integer, maar kunnen zich wel meer of minder integer gedragen. Doordat morele vraagstukken vaak erg complex zijn en de verleidingen waaraan mensen worden blootgesteld groot, voldoen mensen niet als vanzelf aan de hoogste ethische maatstaven. Ethisch gedrag vergt structureel onderhoud. Van bestuurders of managers mag worden verwacht dat zij op het gebied van ethiek leiding geven aan een organisatie, en oog hebben voor de structurele en culturele factoren die het verantwoordelijk handelen van medewerkers beïnvloeden. Het gaat om het vinden van een balans tussen een strategie van naleven en stimuleren. Tussen regels en voorschriften formuleren en gedragscodes naleven én integer handelen bevorderen op grond van zelfgekozen waarden en zorgvuldig morele afwegingen maken. Alleen als organisaties preventief aan de slag gaan met houding en gedrag, kunnen ze het risico op ongewenst gedrag verkleinen."

Myrte Ferwerda
Managing Director