Onzekere toekomst


U ziet een tsunami aan ontwikkelingen op uw organisatie afkomen. Digitalisering, robotisering, 3D-printen, en big data maken digitale transformatie tot een must. Andere trends hebben eveneens een enorme impact, zoals de energietransitie, toenemende regulering, vergrijzing, constant veranderende netwerken en allianties en verdere globalisering.

Bestaande zekerheden worden regelmatig ondermijnd

Vrijwel alle bestaande zekerheden worden ondermijnd: disruptie ligt op de loer. En leidt tot veel vragen over de onzekere toekomst. Wat zijn mogelijke toekomstscenario's? En hoe zorgt u ervoor dat uw organisatie er klaar is?

Scenarioplanning: de strategische opties voor een onzekere toekomst

Het enige wat we zeker weten over de toekomst, is dat deze onzeker is en dus onvoorspelbaar. Maar mogelijke toekomsten zijn wel voorstelbaar. Scenarioplanning is een middel om met onzekerheden om te gaan en strategische opties voor uw organisatie te genereren.

Een scenario beschrijft een mogelijke toekomst. Het bevat opmerkelijke gebeurtenissen, de sleutelspelers en hun drijfveren en beschrijft de dynamiek in de wereld. Het bouwen en gebruiken van scenario’s helpt de toekomst en verwachte uitdagingen te visualiseren.

Veel ondernemingen hebben vooral oog voor trends en veel minder voor onzekerheden. Dit leidt tot verkeerde strategieën en/of moeilijkheden bij de implementatie in geval van veranderende omstandigheden.

Voordelen van scenarioplanning zijn:

  • Inzicht verwerven op basis van diverse toekomstbeelden.
  • Benutten en vergroten van creativiteit.
  • Afwegen en beoordelen van strategische opties.
  • Vinden van antwoorden op ‘wat als’-vragen.

Bij het bepalen van toekomstbeelden maken wij onderscheid tussen trends (deze hebben een eenduidige richting, zekerheid) en onzekerheden (hierbij zijn meerdere uitkomsten mogelijk), bijvoorbeeld:

Berenschot Strategie advies trends onzekerheden toekomstbeelden

Figuur: trends en onzekerheden bepalen toekomstbeelden

Een combinatie van de twee belangrijkste onzekerheden leidt tot vier scenario's, zoals hierna bijvoorbeeld is afgebeeld voor de bouwsector.

Berenschot Strategie advies grip op onzekere toekomst

Figuur: Grip krijgen op onzekere toekomst van de bouwsector met scenarioplanning

De methodiek van scenarioplanning werkt (op hoofdlijnen) als volgt:

A) Wat komt er op ons af?

  1. Inventariseer de externe ontwikkelingen.
  2. Stel de spelers en het krachtenveld vast.
  3. Bepaal de trends en de grootste onzekerheden.
  4. Bepaal de uitersten van de twee grootste onzekerheden.
  5. Benoem met behulp van een assenkruis vier mogelijke scenario’s.
  6. Stel vast wat elk scenario betekent voor het krachtenveld.

Berenschot Strategie advies scenarioplanningsmodel

Figuur: scenarioplanningsmodel voor om een onzekere toekomst in kaart te brengen.

B) Hoe gaan we daarmee om?

  1. Stel een aantal uitgangspunten voor de organisatie vast.
  2. Benoem een aantal relevante variabelen voor de organisatie.
  3. Bepaal per scenario de mogelijke gevolgen voor de organisatie.
  4. Bepaal per scenario voor elke variabele de strategische mogelijkheden.
  5. Bepaal welke strategische keuzes moeten worden gemaakt.
  6. Maak concrete afspraken over taakverdeling en acties.

Scenarioplanning wordt vaak ingezet in fase 2: Outside-in van de Strategische Dialoog om grip te krijgen op een onzekere toekomst.