Wat betekent de Omgevingswet voor uw organisatie?


De Omgevingswet heeft gevolgen voor alle overheidsorganisaties die verantwoordelijk zijn voor het beheer en de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Het juridisch kader, het instrumentarium en daarmee de werkprocessen zullen ingrijpend wijzigen. Het Rijk, provincies, waterschappen, gemeenten en omgevingsdiensten moeten de komende jaren aan de slag om naar de letter en in de geest van de wet te kunnen opereren.

De implementatieopgave verschilt echter per organisatie en is afhankelijk van waar uw organisatie nu staat en wat u wilt bereiken met betrekking tot de Omgevingswet. Met een impactanalyse kunnen wij voor u in kaart brengen wat de Omgevingswet voor uw organisatie betekent. Op hoofdlijnen voorzien we in ieder geval de volgende veranderingen:

Wezenlijk andere manier van visievorming en beleidsarticulatie

De nieuwe Omgevingswet introduceert zes nieuwe kerninstrumenten die in de plaats komen van huidige instrumenten als structuurvisies en bestemmingsplannen. Zo moeten Rijk, provincies en gemeenten ieder een omgevingsvisie gaan vaststellen, waarin zij de hoofdlijnen van de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving beschrijven. Gemeenten krijgen meer lokale afwegingsruimte en staan voor de uitdaging om de omgevingsvisies te vertalen naar omgevingsplannen. Hierin moeten gemeenten niet alleen al hun bestaande regels en bepalingen ten aanzien van de fysieke omgeving bundelen, maar kunnen zij ook regels opnemen over onderwerpen die voorheen voorbehouden waren aan andere overheden.

Geheel andere inrichting van werkprocessen

Een nieuwe manier van visievorming en beleidsarticulatie stelt ook nieuwe eisen aan de inrichting van de organisatie en aan medewerkers. Van het maken van sectoraal beleid en het toetsen van plannen tot integraal werken en het mogelijk maken en stimuleren van initiatieven. Dit vergt wellicht veranderingen in cultuur en gedrag en ontwikkeling van (nieuwe) competenties van betrokken medewerkers. Hoe zet u deze cultuurverandering in gang? Hoe zorgt u voor integraliteit tussen de huidige vakdisciplines? Hoe komt u tot een goede afweging van verschillende belangen?

Meer samenwerken in de keten

Belangrijke randvoorwaarde voor integraal en gebiedsgericht werken is een goede afstemming en samenwerking tussen overheden. Ook vanwege de beoogde versnelling van procedures moeten provincies, gemeenten, omgevingsdiensten en waterschappen steeds meer als één overheid gaan opereren. Het is daarom van belang om vroegtijdig na te denken over de wijze waarop u de samenwerking met ketenpartners gaat inrichten.

Digitalisering van de uitvoering

Om de uitvoering van de Omgevingswet te ondersteunen, wordt het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) ontwikkeld, voorheen ook wel de Laan van de Leefomgeving genoemd. De ontwikkeling van het DSO is een grote opgave op zich en kent ook een eigen planning. Eén van de eerste stappen is toewerken naar zaakgericht werken in de keten. Hoe laat u de werkprocessen en informatievoorziening bij uw gemeente, provincie of waterschap aansluiten op het DSO? Welke invloed heeft de Omgevingswet op uw ICT-organisatie? Deze vragen zijn nu al van belang bij het aanbesteden van bijvoorbeeld een nieuw zaaksysteem bij uw organisatie.

Impuls aan participatie

Participatie is geen nieuw fenomeen. Tal van gemeenten en provincies organiseren participatietrajecten en boeken daarmee goede resultaten. Wel nieuw is dat de Omgevingswet overheden voorschrijft om bij visie- en planvorming en het ontwikkelen van programma’s aan te geven op welke wijze zij burgers, bedrijven en andere partijen hebben betrokken bij de totstandkoming ervan. Ook aanvragers van vergunningen moeten aangeven hoe ze invulling hebben gegeven aan participatie. De Omgevingswet vermeldt echter niet aan welke procesvereisten participatie dient te voldoen en welke vormen al dan niet acceptabel zijn. Dit wordt overgelaten aan bevoegde gezagen. Het is aan hen om beleidskaders op het gebied van participatie te ontwikkelen.


Zie ook