Burgemeesters in crisistijd


Donderdag 15 december 2016 verdedigde Bart de Vries, managing consultant Berenschot zijn proefschrift, getiteld ‘Burgemeesters in crisistijd’ aan de Universiteit Leiden. Hij onderzocht wat bepalend is voor succesvol leiderschap van burgemeesters tijdens crises: hun persoonlijkheid, de context  of beide?

De Vries voerde voor zijn proefschrift twee onderzoeksprojecten uit onder burgemeesters, locoburgemeesters en gemeentesecretarissen. Ook analyseerde hij 68 crises op het vlak van openbare orde en veiligheid. Op basis van de resultaten concludeert hij dat autocratisch (directief) én participatief (consulterend) leiderschap van burgemeesters er tijdens crises toe doen.

Auteur(s): Bart de Vries
Prijs in €: Gratis
Download: U kunt het rapport hier downloaden.

Beschrijving

Een gijzelingszaak in een supermarkt, een poederbrief
op de redactie van een lokale krant, een oproer tijdens
een gemeentevergadering, een ongeluk met een
chemische fabriek – het is een willekeurige greep uit
de stroom van incidenten en crises die de afgelopen
jaren de revue passeerden en burgers en gemeentelijke
overheden in hun greep hielden. En telkens weer was
het aan de burgemeester van de betrokken gemeente
om het incident of de crisis het hoofd te bieden. Immers,
de burgemeester is bij wet de eindverantwoordelijke
voor de rampenbestrijding en crisisbeheersing in de
eigen gemeente, en diens aanpak – diens opstelling
als leidinggevende – is daarmee een bepalende factor
voor de wijze waarop een crisis wordt gereguleerd en
tot een goed einde wordt gebracht. Of zoals Jan Mans,
burgemeester van Enschede tijdens de vuurwerkramp in
2000, het verwoordde: “Pure chaos in de stad. (…) En je
weet: je wordt geacht leiding te geven aan de ramp”.
De succesverhalen in de media over hoe leiders hun
organisatie door crises wisten te loodsen, wekken de
indruk dat er veel bekend is over leiderschap tijdens
crises. Het tegendeel is waar. Terwijl leiderschap een van
de meest onderzochte verschijnselen in de sociale en
gedragswetenschappen is, is naar leiderschap tijdens
crises weinig systematisch onderzoek gedaan. Dit
hiaat is problematisch vanwege de bepalende rol die
leidinggevenden tijdens een crisis spelen, alsook omdat
het goed denkbaar is dat tijdens crises ander leiderschap
gewenst is dan onder normale omstandigheden, en ook
dat bepaald leiderschapsgedrag andere consequenties
heeft tijdens crises, dan onder normale omstandigheden.
Velen verwachten van burgemeesters dat zij tijdens
crises meer leiderschap (moeten) laten zien dan zij in de
dagelijkse praktijk gewend zijn. Dit proefschrift beschrijft
onderzoek naar antecedenten, moderatoren, uitkomsten
en contingenties van effectief leiderschapsgedrag in
crisistijd, met daarbij expliciet aandacht voor het optreden
van burgemeesters in Nederland als crisismanager. Wat
is bepalend voor het succes van het leiderschap van
burgemeesters tijdens crises: hun persoonlijkheid, de
leiderschapscontext (mogelijke variaties daarin) of beide?