We bevinden ons in een overgangsfase tussen het oude fossiele energiesysteem en een nieuw, duurzaam en flexibel systeem. Het nieuwe systeem ontwikkelt zich snel, maar veel regels en marktmechanismen zijn nog ingericht voor het oude, centrale en vraaggestuurde model. Dit leidt tot knelpunten, zoals netcongestie — gedeeltelijk een gevolg van ‘reserveren’ terwijl we beschikbare capaciteit slim moeten benutten. Leveringszekerheid wordt extra uitdagend met een elektriciteitsvraag die straks vijf keer groter kan zijn, terwijl gascentrales minder rendabel worden maar nog steeds nodig zijn als back-up. Een capaciteitsmechanisme kan voorkomen dat deze verdwijnen voordat het nieuwe systeem volledig werkt. Ook het huidige marktontwerp speelt hierin een rol, de ‘koperen plaat’ bestaat niet (meer): het opsplitsen van biedzones kan helpen om prijzen beter te laten aansluiten bij lokale beschikbaarheid, maar het is onzeker of dit voor Nederland een oplossing is.
Ook de industrie moet in het ‘nieuwe spel’ meebewegen. Verschillen in kosten binnen Europa blijken vooral te liggen in regels en randvoorwaarden. Versnelde vergunningverlening en een gelijk speelveld zijn nodig. Een brede langetermijnvisie, vergelijkbaar met de Deltawerken, of aanpak per industriecluster kan richting geven. Van andere landen die snel en planmatig werken kunnen we leren.
Flexibiliteit in energiegebruik moet worden beloond, vooral dicht bij aanlandingspunten van energie. Het Rijk kan een rol spelen in het aanleggen van infrastructuur om investeringen mogelijk te houden en tempo te maken.
De kernboodschap: we spelen een nieuw spel, maar nog volgens oude regels — het is tijd om te vernieuwen.
Wilt u naar aanleiding van het forum ergens over doorpraten? Schroom niet om contact op te nemen.
