Het creëren van een toekomstbestendige arbeidsmarkt voor het water- en bodemdomein is een randvoorwaarde voor het behalen van brede maatschappelijke doelen. Zonder het herbeleggen van human-capital uitdagingen dreigen de ambities op het gebied van waterveiligheid, bodemkwaliteit en klimaatadaptatie te stranden op een gebrek aan mensen met de juiste kennis en vaardigheden. Dat concludeert Berenschot in de evaluatie van de huidige inzet van human capital voor het water- en bodemdomein binnen het directoraat-generaal Water en Bodem van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Zoektocht naar gekwalificeerd personeel
De maatschappelijke opgaven binnen het water- en bodemdomein worden steeds complexer en urgenter. Tegelijkertijd verandert het werk in deze sectoren sterk, door technologische innovaties, klimaatverandering en veranderende bestuurlijke verhoudingen. “Deze transities leiden tot een toenemende vraag naar gekwalificeerd personeel met interdisciplinaire vaardigheden en een lerende houding”, stelt Francel Vos, managing consultant bij Berenschot. “Onze evaluatie laat zien dat de huidige inzet van DGWB op het gebied van human capital niet voldoende aansluit bij deze dynamische en veeleisende context.”
Arbeidsmarkt onder druk
Allereerst neemt de druk op de arbeidsmarkt toe. “De sector kampt met vergrijzing, lage instroom van jongeren, beperkte carrièremogelijkheden, geringe zichtbaarheid onder studenten en een scheve man-vrouwverdeling. Dit geldt in versterkte mate voor de bodemsector, waar bovendien nauwelijks structurele inzet op human capital aanwezig is”, aldus Vos.
Veranderende behoefte
Daar komt bij dat het werk in beide domeinen digitaler, technologischer en complexer wordt, met een nadruk op systeemdenken, beleidsvaardigheid en samenwerking tussen disciplines en sectoren. Er is grote behoefte aan hybride profielen en blijvende bij- en omscholing. En hoewel er veel human-capital initiatieven zijn, wordt de doelmatigheid en de doeltreffendheid van de inzet beperkt door een gebrek aan samenhang, regie en sectorspecifieke verankering.
Advies: hybride aanpak
Berenschot adviseert dan ook te kiezen voor een meerjarige, hybride aanpak waarin inhoudelijke regie op rijksniveau (via inhoudgedreven beleid) wordt gecombineerd met sectorale en regionale uitvoering, innovatiegericht leren en sectorspecifieke expertise. Vos: “De uitdagingen in water en bodem vragen om langetermijninvesteringen in kennis, onderwijs en loopbaanperspectief. Alleen met structurele samenwerking tussen overheid, onderwijs, bedrijfsleven en uitvoeringsorganisaties kan de sector toekomstbestendig worden.”
