De Nederlandse defensie- en veiligheidgerelateerde technologische industriële basis (NLDTIB) bevindt zich in een periode van groei. Tegelijkertijd zijn er uitdagingen die de ontwikkeling en slagkracht van de NLDTIB beperken en waarvoor gerichte actie noodzakelijk is. Dat blijkt uit onderzoek van adviesbureau Berenschot in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK).
Door toenemende geopolitieke spanningen en een verslechterd veiligheidsklimaat investeren Nederland en andere NAVO-landen fors meer in defensie. Een sterke, innovatieve en schaalbare NLDTIB is daarbij een randvoorwaarde voor nationale veiligheid, strategische autonomie en leveringszekerheid. De defensie- en veiligheidgerelateerde omzet van de NLDTIB steeg tussen 2021 en 2025 van € 4,7 miljard naar € 10,2 miljard. Ook het aantal bedrijven en de werkgelegenheid namen fors toe. Gerichte actie is echter noodzakelijk om de juiste randvoorwaarden te creëren, zodat deze bedrijven effectief kunnen bijdragen aan zowel de nationale als internationale vraag naar defensiematerieel en bijbehorende toepassingen en componenten.
Steeds meer bedrijven actief
Inmiddels is het aantal bedrijven in de NLDTIB gegroeid naar circa 1.500 organisaties, actief in diverse sectoren, zoals de maakindustrie, hightech of ICT. Deze bedrijven vervullen verschillende rollen en treden op als toeleveranciers, eindleveranciers of dienstverleners van defensiematerieel en andere gerelateerde producten, diensten en toepassingen. Ongeveer één op de vijf bedrijven is pas in de afgelopen drie jaar toegetreden, met name in het lucht- en landdomein en binnen intelligente systemen. Het gaat daarbij vooral om bedrijven die actief zijn met drones en autonome toepassingen.
Omzet stijgt, maar exportaandeel neemt af
Daarmee is de groei binnen de NLDTIB nog niet ten einde. “Circa 45% van de bedrijven verwacht dat de defensie- en veiligheidgerelateerde omzet de komende jaren met meer dan 10% stijgt”, stelt Nick Hageraats, strategieconsultant bij Berenschot. “Dat is substantieel hoger dan in eerdere jaren.” Hoewel de absolute exportomzet licht steeg naar circa € 3,6 miljard, daalde het exportaandeel naar ongeveer 36%. In eerdere jaren was dit nog 40% tot 50%.
De sector richt zich steeds sterker op de Nederlandse markt. Dit kan op termijn een strategisch risico vormen als internationale positionering en ketenintegratie afnemen. Het is namelijk niet altijd eenvoudig om een positie te verwerven in toeleveringsketens.
-Nick Hageraats, strategieconsultant bij Berenschot
NLDTIB is sterk innovatief
Verder blijkt uit het onderzoek dat NLDTIB-bedrijven gemiddeld circa 13% van de omzet investeren in onderzoek en ontwikkeling, ruim boven het gemiddelde van de industrie. “Binnen de prioritaire NLD technologiegebieden – denk aan sensoren en radar, intelligente systemen, slimme materialen, quantum en ruimtevaarttechnologie – liggen de R&D investeringen zelfs rond de 17%”, aldus Hageraats. Inmiddels is bijna de helft van alle NLDTIB bedrijven actief in één of meer van deze strategische technologiegebieden. “Daarmee vormt de NLDTIB een breed en technologisch sterk ecosysteem, hoewel met relatief weinig grote OEM’s die regie voeren over de keten.”
Meer over het onderzoek
Het onderzoek heeft betrekking op bedrijven, hun toeleveranciers en kennisinstituten die zich bezighouden met het ontwerpen, ontwikkelen, produceren en in stand houden van defensiematerieel (van de Marine, Landmacht, Luchtmacht en Marechaussee) en producten gericht op de publieke veiligheidsmarkt, zoals de politie, Europol, Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en relevante publieke opsporings- en handhavingsorganisaties, inclusief cyber.
