Organisaties bieden bibliotheken aan lesmateriaal, maar veel ervan blijft ongebruikt op de plank liggen. Hoe kan leren bijdragen aan de operatie? In gesprek met L&D-directeur Mascha van der Heijden van NS en Chiara Kieft (Berenschot) over wat wel en niet werkt.
Organisaties schieten met hagel
Veel organisaties hebben een indrukwekkende leerbibliotheek: honderden cursussen, trainingen, e-learnings. “Prachtig materiaal, maar organisaties maken onvoldoende de transfer naar de praktijk", stelt Chiara Kieft. “Ze schieten vaak met hagel. En als je alles wat je wilt kunt kiezen uit zo'n bibliotheek, wat blijft dan echt hangen? En draagt het nog bij aan de organisatie?”
Te veel keuze verlamt. Je logt in, ziet oneindig veel mogelijkheden en denkt: waar begin ik?
Het jampotjes-effect
Ze vergelijkt de leerkloof met het ‘jampotjes-effect’. Toen een supermarkt zijn assortiment van tientallen potjes jam terugbracht naar drie, verkochten ze er veel meer. “Dezelfde logica geldt voor leren. Te veel keuze verlamt. Je logt in, ziet oneindig veel mogelijkheden en denkt: waar begin ik? Uiteindelijk: ik doe niks.”
Vinkje halen of effect hebben?
Mascha van der Heijden ziet bij NS een ander probleem: trainingen als checkbox. "Haal geen vinkje", zegt ze. "Maar zorg dat als je mensen wat laat leren, dat ook echt effect en zin heeft." Je kunt niet zeggen ‘wij hebben voldaan aan onze verplichting’ omdat iemand een e-learning heeft afgemaakt. Bij NS was dat ooit aan de orde voor bepaalde compliance-trainingen. Ze zagen in: dat werkt niet.
Transfer-hefbomen en het goede gesprek
Daarom werkt NS met zogeheten transfer-hefbomen: twaalf wetenschappelijk onderbouwde manieren om het geleerde in de praktijk toe te passen. Van der Heijden: “Eén cruciale hefboom is de manager. Die zegt tegen je: ‘Hey, wat leuk dat je naar die opleiding gaat, waar sta je nu? Wat ben je aan het leren? Hoe kan ik je helpen om het in praktijk te brengen?’ NS noemt dit ‘het goede gesprek’.”
Veel managers weten niet hoe je zo'n gesprek voert, dus volgen er trainingen. Met als basisregel: je boodschappentas neerzetten als je met iemand praat. “Met andere woorden: vol aandacht voor de ander, jezelf eruit. Dat werkt, managers zeggen ervan te profiteren”, zegt Van der Heijden. NS meet dit ook via medewerkerstevredenheidsonderzoeken om te zien of deze aanpak echt leidt tot meer tevredenheid en ontwikkelvreugde.
Heeft iemand een e-learning nodig of zit het probleem in het proces, de tooling of een ontbrekende collega met expertise?
Leren als vraag, niet als oplossing
Kieft wijst op een klassiek probleem. Iemand komt op je kantoor en zegt: ‘Ik wil graag een e-learning.’ Maar misschien is de e-learning niet wat die persoon nodig heeft. Misschien zit het probleem in het proces, de tooling, de rapportage of een ontbrekende collega met expertise. “Belangrijk is dan dat je niet vanuit de oplossing gaat redeneren, maar veel meer vanuit de context en wat iemand nodig heeft. Waar zit de pijn en wat is dan de beste aanpak?”
Leerwegen voor kwaliteit
NS werkt met basisleerwegen, bijvoorbeeld voor conducteurs, machinisten en monteurs. Een ervan is ‘Sterk in je werk’, tegen geweld. Verder worden bij het leren simulatoren en virtual reality ingezet: conducteurs oefenen instapmanoeuvres veilig, zonder echte deuren en voeten in het spel. Van der Heijden: “Dat doe je natuurlijk niet met een echte deur. Maar in die VR-omgeving kan dat wel, dat maakt het leuker en veel levendiger.” Ook trainen conducteurs ‘warme omroeping’: hoe ze reizigersmededelingen interessant kunnen maken.
Hoe dichter leren en ontwikkeling tegen de business aan zit, hoe meer je advies van toepassing is
Omarm de business
"Hoe dichter leren en ontwikkeling tegen de business aan zit, hoe meer je advies van toepassing is”, stelt Kieft. NS laat adviseurs rondlopen in de operatie om te observeren wat echt speelt op de werkvloer. Een goed idee, aldus Kieft: “Bij leren zie je soms een kloof. Dan wil de business een e-learning, terwijl de L&D-afdeling komt met hele mooie wetenschappelijke modellen. Dat ligt zo ver uit elkaar, dat gaat niet werken.”
Leren loont met de juiste randvoorwaarden
Beiden concluderen dan ook: leren loont, maar alleen als het gekoppeld is aan organisatiedoelen, goed ondersteund met interventies als transfer-hefbomen waaronder managerbetrokkenheid, scherp afgebakend is en gemeten op werkelijk effect, niet op voltooiing. Dat vraagt van L&D om naar de business toe te gaan, de pijn te voelen en scherpe vragen te stellen.
De vooruitgang aan tafel
In deze podcastreeks gaan we onder leiding van presentator Rens de Jong met bestuurders, wetenschappers en experts in gesprek over maatschappelijke en economische thema's. Daarbij analyseren we het systeem, identificeren we problemen en onderzoeken we wat nodig is om duurzame vooruitgang te realiseren.
Vragen of suggesties?
Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze podcast? Mail dan naar ons team communicatie@berenschot.nl