Het thema wonen is de komende jaren de meest dominante opgave voor gemeenten, en bij asiel en opvang behandelen gemeenten vooral de uitvoeringsvraag. Dit blijkt uit de Coalitieakkoordenscan, waarin Berenschot de coalitieakkoorden van Nederlandse gemeenten op vijftien thema’s analyseert. De scan is beschikbaar vanaf 10 september en online voor iedereen toegankelijk.
Uit de Coalitieakkoordenscan blijkt verder dat het thema bestaanszekerheid een volwaardig onderdeel van gemeentelijk beleid is geworden. Dit geldt ook voor de thema’s klimaat en energie, al is het wel opvallend dat deze thema’s vaker als randvoorwaarde fungeren voor woningbouw en economie. Ook schetsen de akkoorden het beeld dat financiële keuzes urgenter zijn geworden door het ravijnjaar, met het ombuigen van budgetten als meest genoemde actie. Veiligheid en economie hebben, net als in de akkoorden uit 2022, onveranderd de aandacht van gemeenten. Alleen de prioritering verschilt wel met enkele jaren geleden.
Analyse op grote schaal
Met de Coalitieakkoordenscan brengt Berenschot de gemeentelijke coalitieakkoorden samen in één visuele omgeving. De scan laat voor 15 thema’s zien wat gemeenten van plan zijn en welke passages uit de akkoorden dat onderbouwen. Het gaat om de thema’s energie(transitie), klimaat(adaptatie), leefomgeving, participatie, digitalisering, veiligheid, financiën, woningbouw, bestaanszekerheid, mobiliteit, (jeugd)zorg, cultuur, asiel en opvang, regionale economie en arbeidsmarkt. Per thema zijn drie onderzoeksvragen geformuleerd en uitgewerkt.
De thema’s zijn actueel voor praktisch elke Nederlandse gemeente. Voor ambtenaren heeft het daarom meerwaarde om snel inzicht te krijgen in wat andere gemeenten doen om toepasbaar beleid te ontwikkelen en te weten wat er bij vergelijkbare gemeenten speelt. Berenschot ondersteunt gemeenten al jaren bij het vertalen van beleid naar praktijk, en verstevigt met de scan haar rol als kennispartner in de publieke sector.
15 thema's: kies een thema, zie het hele land
Elk thema opent een verdieping: wat gemeenten afspreken, hoe dat over het land verdeeld is, en wat de feitelijke cijfers erover zeggen. Of bekijk de algemene analyse.
Om ambtenaren het benodigde inzicht te geven, heeft Berenschot een AI-toepassing ontwikkeld. De toepassing ordent en vergelijkt grote hoeveelheden tekst op basis van een vast format. Dat maakt analyse mogelijk op een schaal die tot voor kort ondenkbaar was. Adviseurs van Berenschot controleren de resultaten en voegen inhoudelijke duiding toe. Op deze wijze bundelt Berenschot de ‘computing power’ die AI biedt met de kennis en kunde over deze thema’s.
Joachim Schellekens, managing consultant bij Berenschot: “De scan laat zien dat je voor het verwerken van grote hoeveelheden data AI kan inzetten. Tegelijkertijd toont het dat je adviseurs met kennis van zaken nodig hebt om de data te onderwerpen aan een grondige check. Niet alleen op inhoud, maar vooral ook voor het duiden van informatie en het schetsen van de juiste context. Deze combinatie maakt dat de Coalitieakkoordenscan echt van meerwaarde is en toepasbaar in de praktijk.”
Bijna alle coalitieakkoorden meegenomen, akkoorden verschillen in concreetheid en lengte
Bij publicatie van de Coalitieakkoordenscan hadden 13 gemeenten nog geen coalitieakkoord gepubliceerd op de eigen website of via de VNG. Deze coalitieakkoorden zijn daarom ook nog niet vindbaar in de scan. Daarnaast zijn er akkoorden die met vier pagina’s zeer summier zijn, of zaken beperkt hebben uitgewerkt. Deze akkoorden zijn wel meegenomen, maar zijn in de scan veelal geclassificeerd als ‘hebben thema zeer beperkt uitgewerkt’.