Nederland staat voor een grote transitie van het energiesysteem. Hoewel elektrificatie en groei van duurzaam opgewekte elektriciteit een wenkend perspectief bieden, staat de beschikbaarheid van netcapaciteit momenteel onder druk. Reden voor het ministerie van KGG, ACM, Netbeheer Nederland, VNO-NCW, MKB-Nederland en NVDE voor de nieuwe ‘Visie op gebruik van het elektriciteitssysteem’. Berenschot faciliteerde het proces, als onderdeel van de bredere ondersteuning binnen het aansluitoffensief netcongestie.
Kompas voor consistente en voorspelbare keuzes
Eind 2025 zijn de acht doorbraken binnen het aansluitoffensief netcongestie gepubliceerd. Begin 2026 hebben genoemde partijen, ondersteund door Berenschot, deze doorbraken geoperationaliseerd en zijn ze gestart met de implementatie. Tijdens dit proces werd de noodzaak duidelijk van een gezamenlijke visie op het gebruik van het elektriciteitssysteem. De combinatie van opgaven vraagt om een gedeelde koers: een visie die richting geeft aan keuzes in beleid, uitvoering en samenwerking, juist omdat schaarste aan netcapaciteit blijvend zal zijn. Daarmee biedt deze visie een kompas voor consistente en voorspelbare keuzes.
Overeenstemming tussen alle partijen
Berenschot heeft het opstellen van deze gezamenlijke visie gefaciliteerd op basis van diepgaande sector- en systeemkennis van de energiemarkt en een projectaanpak die erop gericht was overeenstemming te verkrijgen bij een breed scala aan stakeholders. Hiervoor werden afwisselend met bestuurders van alle organisaties de brede lijnen uitgezet om daarna gezamenlijk met hun naaste medewerkers voorstellen te doen voor de uitwerking hiervan. Op deze manier zijn alle partijen gehoord en is in korte tijd overeenstemming bereikt over een gezamenlijke visie op een ingewikkeld onderwerp met uiteenlopende doelstellingen bij deelnemers.
Inzetten op vier pijlers
Om nu en in de toekomst grip te krijgen op netcongestie, willen partijen in de nieuwe visie inzetten op vier pijlers: 1) inzicht in actuele en toekomstige knelpunten, en transparantie richting stakeholders om keuzes uitlegbaar te maken, 2) locatiespecifieke oplossingen, waarbij overheden, bedrijven en netbeheerders gebiedsgericht samenwerken, 3) flexibel verbruik of opwek belonen om wachtrijen weg te werken en het systeem betaalbaar en betrouwbaar te houden, en 4) scherper aan de wind varen door samen kritisch te kijken naar de aannames voor prognoses van de groei in het elektriciteitsgebruik en bijbehorende pieken.
Voorwaarden daarbij is dat maatschappelijke waarden in balans zijn, partijen naar een toekomstbestendig elektriciteitsnet werken, keuzes uitvoerbaar zijn en iedereen meedoet en verantwoordelijkheid neemt.
Het volledige rapport ‘Visie op gebruik van het elektriciteitssysteem’ is te downloaden op de site Open Overheid.