De strategische agenda van bestuurders in de Energie & Utilities-sector wordt ook in 2026 duidelijk gedomineerd door de energietransitie. Driekwart van de organisaties noemt dit het belangrijkste onderwerp in de boardroom. Netcongestie is geen tijdelijk probleem is, maar een structurele realiteit die vraagt om andere strategische keuzes. Niet alleen bouwen, maar vooral slimmer organiseren via flexibiliteit, innovatie, samenwerking/leiderschap en skills.
Organisaties moeten innovatie beter organiseren
Binnen de sector Energie & Utilities ervaart 90% van de bedrijven netcongestie als een belemmering voor de bedrijfsvoering. Daarmee is netcongestie geen tijdelijk en alleen lokaal gegeven, maar een structurele uitdaging die blijvend strategische aandacht vraagt. Voor de oplossing van dit probleem kiest 67% van de respondenten kiest voor een balans tussen capaciteitsuitbreiding en technische en administratieve innovatie. “Energie & Utilities-organisaties investeren relatief vaak slechts 1-3% van de omzet in innovatie”, constateert Rutger Bianchi, teamlead Expertisecentrum Energie en Strategie bij Berenschot. “Ze hoeven niet per definitie meer te innoveren, maar zouden innovatie wel beter moeten organiseren: strategisch verankerd, met duidelijke portfoliokeuzes en met evenveel aandacht voor adoptie als voor ontwikkeling. Pas dan ontstaat echte impact.”
Wachtlijsten hebben grote impact
De urgentie van het netcongestieprobleem behoeft geen betoog. Op dit moment staan er ongeveer 14.000 verzoeken op de wachtlijst voor afname, voor invoeding gaat het om 8.539 aanvragen. Het grootste deel van deze wachtrijen bevindt zich op het niveau van de regionale netbeheerders, wat aangeeft dat de druk op het elektriciteitsnet niet beperkt blijft tot enkele specifieke gebieden. Dit heeft directe gevolgen voor bedrijfsvoering, verduurzaming of uitbreiding. Na invoering van het nieuwe prioriteringskader worden ook kleinverbruikaansluitingen op de wachtlijst geplaatst. Dit vergroot de impact op een brede groep ondernemingen.
Flexibiliteit wordt een vaste pijler onder energiesysteem
Tegelijkertijd neemt de druk vanuit de maatschappij toe, gevoed door miljarden aan misgelopen maatschappelijke baten vanwege netcongestie. Hierdoor ontstaat een groeiende bereidheid om hogere kosten te accepteren en zo flexibiliteit in de markt los te maken. Dit markeert een kantelpunt, waarbij niet alleen economische maar ook maatschappelijke overwegingen een rol spelen in de manier waarop met netcapaciteit wordt omgegaan. En de ontwikkeling van het aansluitoffensief maakt duidelijk dat flexibiliteit een vaste pijler zal vormen onder de inrichting en werking van het energiesysteem van de toekomst.
Netverzwaring niet altijd de oplossing
De totale opgave is echter enorm. Volgens Netbeheer Nederland zijn tot 2050 meer dan 100.000 kilometer extra kabels, ruim 50.000 extra wijkstations en honderden hoog- en middenspanningsstations nodig. Bouwen is dus geen keuze maar noodzaak. Wie netcongestie wil aanpakken, kan niet om forse netuitbreiding heen. Toch is verzwaring niet in alle gevallen vanzelfsprekend de meest doelmatige route. Netten worden immers gebouwd op pieken, terwijl
nog onzeker is hoe het energiesysteem zich de komende jaren ontwikkelt in termen van vraag, opwek, flexibiliteit en alternatieven. Met als risico dat veel geld, ruimte en uitvoeringscapaciteit – die juist nu schaars zijn – worden vastgelegd in oplossingen die buiten piekmomenten beperkt worden benut of later minder goed aansluiten op het uiteindelijke systeem. Juist daarom moet de discussie ook gaan over de vraag waar verzwaring onvermijdelijk is en waar andere maatregelen sneller, slimmer of doelmatiger uitkomst bieden.
Van functies naar skills als sleutel tot strategie
Bewust sturen op skills blijkt essentieel om strategische doelen daadwerkelijk te realiseren: organisaties moeten niet langer primair sturen op functies, maar op de vaardigheden die nodig zijn voor toekomstige groei en transities. In een krappe arbeidsmarkt en bij snel veranderende competentiebehoeften is het cruciaal om skill gaps tijdig inzichtelijk te maken en hier gericht op te ontwikkelen, werven en prioriteren. Alleen door deze expliciete koppeling tussen strategie en beschikbare skills kunnen organisaties realistische keuzes maken en hun ambities waarmaken.
Over het Strategie Trendsonderzoek
Berenschot heeft het Strategie Trendsonderzoek 2026 uitgevoerd door middel van een online enquête onder een representatieve steekproef van organisaties in Nederland. In totaal hebben dit jaar 608 respondenten deelgenomen aan het onderzoek, afkomstig uit de top van het Nederlandse bedrijfsleven, semipubliek, onderwijs en zorg. 66 van hen zijn actief in de sector Energie & Utilities.
