Zorgspectrum Het Zand laat zien hoe zorgtechnologie en domotica niet alleen technische projecten zijn maar vooral een bredere beweging, gebaseerd op de eigen visie om cliënten te ondersteunen in hun zelfstandigheid en zo veel mogelijk de regie bij zichzelf en hun naasten te laten. Oftewel: kijken wat de cliënt zelf kan, wat de naasten doen en waar technologie kan ondersteunen, en vervolgens wat met professionele zorg en behandeling kan worden toegevoegd. Zo is in de afgelopen jaren met visie, doorzettingsvermogen en nauwe betrokkenheid van medewerkers en partners gewerkt aan het thema ‘veilige vrijheid’, waarbij technologie wordt ingezet om autonomie te vergroten en zorgtaken te verlichten.
Voor dit artikel spraken wij met Christel Steenbergen en met Willem van den Bos. Als kwaliteitsverpleegkundige met zorginnovatie en zorgtechnologie in haar portefeuille stuurt Christel medewerkers in de zorg op de werkvloer aan en ondersteunt hen bij de implementatie van zorgtechnologie. Willem heeft als adviseur zorgtechnologie een coördinerende en operationele rol in de implementatie van zorginnovatie en zorgtechnologie binnen Zorgspectrum Het Zand. Christel kon niet aanwezig zijn bij het maken van de foto’s. Op de foto ziet u kwaliteitsverpleegkundige Kirsten Koolaard, die net als Christel zorgtechnologie en innovatie in haar portefeuille heeft.
De grootste winst voor de organisatie is dat cliënten hun vrijheid en autonomie behouden of leer terugkrijgen.
-Willem van den Bos, adviseur zorgtechnologie, Zorgspectrum Het Zand
Van technologische noodzaak naar strategische vernieuwing
Net voor de coronaperiode koos Zorgspectrum Het Zand voor een koerswijziging en structurele verbetering van processen en dienstverlening. Een van de strategische keuzes was het integreren van zorgdomotica. De Wet zorg en dwang en het concept ’veilige vrijheid’ vormden daarbij een belangrijk kompas. “Het uitgangspunt ‘vrijheid tenzij’ betekent dat elke cliënt in principe de vrijheid heeft om te bewegen, tenzij dat op enig moment niet veilig is”, vertelt Willem. “Die afweging wordt steeds op individueel niveau gemaakt, in afstemming met de cliënt. De bewonersvraag is in de basis leidend.” De technologie helpt om deze keuzes te monitoren en uit te voeren.
Concrete toepassingen en werkwijze
Om het concept ‘veilige vrijheid’ te waarborgen binnen de organisatie, zijn concrete stappen gezet en is een programma opgetuigd met een programmamanager en een verandermanager. Op alle locaties zijn sensoren op kamers geplaatst, die bijvoorbeeld beweging detecteren en risicovolle situaties signaleren. Via medaillons of polsbanden regelen locators de deurbeveiliging en sturen ze meldingen aan verzorgenden. Dit voorkomt onveilige situaties en biedt tegelijkertijd meer bewegingsvrijheid.
De implementatie verliep gefaseerd, waarbij steeds meer disciplines – van receptie tot keuken – betrokken werden bij het nieuwe werken. “Een belangrijk onderdeel van de implementatie is het meenemen van medewerkers en cliënten in de veranderingen”, aldus Christel. Speciale demoappartementen, instructiefilms en on-site uitleg hielpen medewerkers en cliënten om vertrouwd te raken met de systemen.
Zichtbare resultaten en impact
Inmiddels zijn er veel resultaten geboekt. De zorgtechnologie ondersteunt en ontlast medewerkers, doordat zij bijvoorbeeld geen nachtronde meer hoeven te lopen omdat sensoren hen waarschuwen als er iets gebeurt met een cliënt. Medewerkers ervaren minder mentale belasting doordat ze gerichter signalen ontvangen en niet meer voortdurend cliënten hoeven te controleren. “De grootste winst voor de organisatie is echter dat cliënten hun vrijheid en autonomie behouden
of weer terugkrijgen”, benadrukt Willem. “De reactie van een bewoonster die na invoering van het concept ‘veilige vrijheid’ voor het eerst weer zelfstandig de afdeling af mocht, is wat dat betreft veelzeggend: een dankbare knuffel voor de programmamanager die haar wens had vervuld.”
Blik op de toekomst
Zoals bij elke vernieuwing waren en zijn er uitdagingen, variërend van ‘alarmmoeheid’ en technische storingen tot creatieve manieren van cliënten om het systeem te omzeilen. Het borgen van kennis en werkwijzen op basis van opgedane kennis en inzichten is daarom cruciaal. Voor 2026 ligt de focus op het steeds verder inbedden in de organisatie; van training voor nieuwe medewerkers tot het doorontwikkelen van werkprocessen aan de hand van data-analyses. Uiteraard altijd met als einddoel om zo veel mogelijk kwaliteit van leven voor cliënten te creëren.
Over Zorgspectrum Het Zand
Zorgspectrum Het Zand is een kleinschalige VVT-instelling in Overijssel.
Vanuit haar kernwaarden biedt zij persoonsgerichte zorg waarin welzijn en autonomie centraal staan. Met het concept ‘veilige vrijheid’ en een brede inzet van zorgtechnologie versterkt Zorgspectrum Het Zand zowel de kwaliteit van leven voor cliënten als de werkbalans voor medewerkers.
