Actueler perspectief op de ontwikkeling van waterstofdragers in Nederland.
De ontwikkeling van waterstofdragers staat hoog op de agenda, terwijl kosten, beleid en de markt zich sneller en grilliger ontwikkelen dan enkele jaren geleden werd aangenomen. Uit de geactualiseerde volumestudie van Arcadis, Berenschot en TNO blijkt dat de verwachte volumes waterstofdragers tot 2035 lager kunnen uitvallen dan eerder geraamd. Dit terwijl de structurele rol van waterstofdragers in het Nederlandse energiesysteem onverminderd groot blijft. De studie is uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en biedt een actueel, realistisch perspectief op de huidige leer‑, ontwikkel- en opschaalfase van de waterstofsector.
Het rapport bevestigt dat de opschaling van waterstofdragers trager verloopt dan enkele jaren geleden werd aangenomen. Beleidsmaatregelen, zoals verplichtingen en compensatie voor hoge kosten, zijn daarbij momenteel bepalend voor de ontwikkeling van de volumestromen. Om verdere vertraging te voorkomen en de concurrentiekracht van de industrie in Nederland te ondersteunen, is een scherpere balans nodig tussen verplichtingen en financiële ondersteuning. De sector heeft behoefte aan een duidelijke langetermijnvisie, ondersteund met passende beleidsinstrumenten en financiële voorwaarden. Zonder heldere keuzes en consistent beleid blijven de noodzakelijke investeringsbeslissingen uit.
Het volledige rapport beschrijft de onderliggende aannames, scenario’s en onzekerheden, en biedt geïnteresseerden inzicht in mogelijke ontwikkelpaden tot 2035.
Van ambities naar realistische volumepaden
De update bouwt voort op de volumestudie uit 2023 en speelt in op recente ontwikkelingen in Europees beleid, marktcondities en technologische voortgang. Waar eerdere ramingen uitgingen van een snelle opschaling en hoge importvolumes, laat deze analyse zien dat actuele kosten, vastgestelde beleidsverplichtingen en marktgedrag leiden tot gematigder volumepaden richting 2035. Daarmee biedt de studie beleidsmakers en marktpartijen een robuust, bottom‑up onderbouwd inzicht in mogelijke ontwikkelpaden en bijbehorende onzekerheden.
Import blijft nodig, met methanol en ammoniak als dominante dragers
Uit de studie blijkt dat Nederland – ook bij een substantiële opschaling van binnenlandse elektrolyse – afhankelijk blijft van import van waterstofdragers. Methanol en ammoniak blijven daarbij naar verwachting de dominante dragers. Deze worden breed ingezet in de industrie, kunstmestsector en transport. Daarnaast speelt ammoniak een rol als drager voor waterstof in toepassingen waar waterstof als eindproduct wordt gebruikt.
De analyse laat verder zien dat de toekomstige rol van Nederland als doorvoerland richting Duitsland geen vanzelfsprekendheid is. Alternatieve internationale importcorridors, de concurrentiepositie van de industrie in Noordwest‑Europa en de timing van infrastructuurprojecten zijn bepalend voor de uiteindelijke positionering.
Concurrentiekracht en beleidskaders bepalend voor volumes
De verwachte volumestromen hangen sterk samen met de concurrentiekracht van de industrie in Noordwest‑Europa en de mate waarin lokale waterstofproductie economisch haalbaar is. Op basis hiervan hebben Berenschot, TNO en Arcadis drie scenario’s tot 2035 opgesteld. De scenario’s zijn nadrukkelijk geen voorspellingen, maar verkennende ontwikkelpaden die inzicht geven in de effecten van verschillende aannames en onzekerheden.
Uitgangspunt voor deze studie is dat marktpartijen in verband met hoge kosten niet meer RFNBO zullen inzetten dan waartoe ze verplicht worden of waarvoor compensatie beschikbaar is om meerkosten te dekken. Ten opzichte van de vorige studie zijn de verplichtingen concreter geworden en liggen deze een stuk lager dan waar eerder rekening mee is gehouden. Dit verklaart het verschil in totale volumes, waarbij het meest ambitieuze scenario nu dezelfde ordegrootte volumestromen heeft als het minst ambitieuze scenario in de eerste volumestudie.
Basis voor strategische keuzes richting 2050
De update onderstreept dat flexibiliteit, strategische planning en internationale afstemming essentieel zijn voor het omgaan met onzekerheden in de ontwikkeling van waterstofketens. De periode tot 2035 wordt gezien als een transitie‑ en opschaalfase, waarin beleidskeuzes en investeringsbeslissingen richtinggevend zijn voor de verdere ontwikkeling van het energiesysteem richting 2050.
Rol van de betrokken partijen in de volumestudie
TNO
TNO heeft vanuit zijn onafhankelijke kennispositie bijgedragen aan de inhoudelijke analyse en scenario ontwikkeling. TNO leverde input vanuit systeemanalyses, onderbouwing van aannames en toetsing van de scenario’s op consistentie en robuustheid. Daarnaast heeft TNO de eindresultaten en conclusies gereviewd.
Arcadis
Arcadis was hoofdverantwoordelijk voor de kwantitatieve analyse. Op basis van de eigen brede ervaring binnen de waterstofsector heeft Arcadis de uitgangspunten en aannames voor de scenario’s opgesteld. Door middel van bureauonderzoek en interviews zijn deze aannames door Arcadis doorgerekend naar volumes en stromen van waterstof(dragers), die vervolgens zijn verwerkt in de scenario’s en gevoeligheidsanalyses.
Berenschot
Berenschot trad binnen dit project op als penvoerder en was verantwoordelijk voor de kwalitatieve knelpuntenanalyse op het gebied van congestie, ruimtegebruik, omgevingsveiligheid en milieuaspecten. Daarnaast lag de focus op economische en marktanalyses, met specifieke aandacht voor de concurrentiepositie van de industrie in Noordwest-Europa en de economische haalbaarheid van waterstofdragers.
Arcadis, Berenschot en TNO hebben gezamenlijk de scenario’s ontwikkeld en getoetst. De scenario’s zijn exploratief van aard en bedoeld om beleidsmakers en marktpartijen inzicht te geven in mogelijke ontwikkelpaden, onzekerheden en keuzeruimtes, en vormen nadrukkelijk geen voorspelling van toekomstige marktontwikkelingen.
