Aveleijn is een grote gehandicaptenzorgorganisatie met verschillende locaties in de regio Twente. In tien jaar tijd heeft Aveleijn duurzaamheid van ‘bijzaak’ naar volwaardig strategisch thema gebracht. Onder de naam Aardewerk is een beweging ontstaan die diep in de organisatie verankerd is. Het succes zit niet alleen in technische maatregelen of investeringen, maar vooral in het bewust maken en betrekken van cliënten, medewerkers en managers – en dat op een speelse, inclusieve manier.
Van idee naar beweging
Geïnspireerd door denkers, schrijvers en documentaires over natuur en klimaat, ontstond bij Susanne Bentvelsen de intrinsieke motivatie om echt wat bij te dragen aan het herstel van de aarde. Toen zij in 2017 bij Aveleijn begon, was duurzaamheid maatschappelijk nog niet het onderwerp van gesprek zoals dat tegenwoordig het geval is. Bij Aveleijn was daar echter al wel een voedingsbodem voor. Susanne trof een bevlogen medestander binnen het team Vastgoed en de eerste stappen waren reeds gezet. Zo ontstond ook het programma Aardewerk, gebaseerd op het meer omvattende gedachtegoed Waardenwerk van emeritus hoogleraar Harry Kunneman, dat de kernwaarden van Aveleijn beschrijft. “Binnen Aardewerk zijn cliënten volwaardig onderdeel van de inspanningen; die inclusiegedachte is essentieel.”
Ook managers van Aveleijn dragen bij aan de verduurzamingsstrategie van de organisatie. Zij beschikken over een online ‘menukaart’ vol praktische acties, variërend van het aanleggen van een moestuin tot het organiseren van duurzame kookworkshops. Deze menukaart biedt hun veel vrijheid om invulling te geven aan verduurzaming binnen de organisatie. Elke activiteit draagt bij aan het planten van ‘boompjes’ als symbolische graadmeter voor verduurzaming.
Duurzame kilometers en energie verbruik kun je nog wel meten, maar de indirecte effecten van bewustwording en gedrag zijn moeilijker zichtbaar te maken.
-Susanne Bentvelsen, bestuurder Aveleijn
Duurzaamheid in alle aspecten
Aanvullend op het bewustwordingsaspect kent Aveleijn verschillende andere pijlers. Zo worden spullen zo duurzaam mogelijk ingekocht en afvalscheiding op een laagdrempelige manier gefaciliteerd. Nieuwe gebouwen worden energieneutraal gebouwd en oude gebouwen zo goed mogelijk verduurzaamd door bijvoorbeeld zonnepanelen en ledverlichting. Ook voeding is een belangrijk aandachtspunt. Onder medewerkers, cliënten en verwanten bestaat nog weleens psychologische weerstand tegen volledig vegetarisch of duurzaam koken, maar het organiseren van proeverijen en de samenwerking met lokale boeren wekken veel enthousiasme op. Koks krijgen tevens workshops over het werken met seizoensproducten. En dankzij het elektrificeren van het wagenpark en het aantrekkelijk maken van fietsen heeft Aveleijn al vele duurzame kilometers gemaakt. Tot slot zorgt Aveleijn voor een groene leefomgeving waar natuur centraal staat.
Bewustwording als basis
Een belangrijk onderdeel van het programma is het voeren van zogenaamde klimaatgesprekken in kleine groepen. Daarbij wordt de vraag ‘Hoe kunnen wij bijdragen?’ gesteld en niet geoordeeld over goed of slecht gedrag. Dit vergroot de bereidheid om mee te doen, bijvoorbeeld door minder vlees te eten of lokaal geproduceerde ingrediënten te gebruiken. Aveleijn zoekt zo naar individuele mogelijkheden voor mensen om aan te haken. Cliënten fungeren daarbij vaak als klimaatambassadeurs; zij geven cursussen over onderwerpen als energie verbruik en afvalscheiding. Zo wordt kennis laagdrempelig gedeeld.
Zichtbaarheid en neveneffecten
In de omgeving van de locaties van Aveleijn is de groene inzet goed zichtbaar, bijvoorbeeld in het schoonhouden van een dorps plein. “En hoe leuk is het dan als cliënten een kop chocolade melk van het café op het plein krijgen aangeboden!”, zegt Susanne. Het imago van Aveleijn als groene werkgever werkt tevens positief op de arbeidsmarkt: veel nieuwe
medewerkers geven aan dat dit duurzame karakter een belangrijke reden is voor hun keuze om bij Aveleijn te werken.
Verweven in processen
Dankzij alle inspanningen door de jaren heen vraagt het programma geen grote extra inzet van bestuur of medewerkers meer; duurzaamheid is verweven in bestaande processen. Grote investeringen – zoals zonnepanelen – worden gefinancierd buiten de reguliere clusterbudgetten. En veel initiatieven, waaronder moestuinen of vleesloze dagen, vergen nauwelijks budget. Het kwantificeren van de effecten is soms nog een uitdaging. Susanne: “Duurzame kilometers en energieverbruik kun je nog wel meten, maar de indirecte effecten van bewustwording en gedrag zijn moeilijker zichtbaar te maken.”
Het mooiste in haar ogen is dat duurzaamheid normaal is geworden. “We hebben samen een beweging in gang gezet. Duurzaamheid is nu onderdeel van ons DNA. De ambities voor de toekomst vergen nog veel werk, maar de basis voor blijvende verandering is gelegd: bewustwording, gedragsaanpassing en praktische stappen – groot én klein – die samen de curve hebben omgebogen.” Als waardering voor haar inzet als Groene Leider ontving Susanne recentelijk de Jeroen Meijerink Award 2025. Meer weten over de duurzaamheidsvisie van Aveleijn
Over Aveleijn
Aveleijn is een grote gehandicaptenzorgorganisatie met verschillende locaties in de regio Twente. Er werken zo’n 2.100 medewerkers. Vanuit de kernwaarden ‘ontmoeten’, ‘ontwikkelen’ en ‘ondersteunen’ biedt Aveleijn zorg, ondersteuning, behandeling en advies aan zo’n 3.000 kinderen, jongeren, volwassenen en senioren met een verstandelijke beperking.
