De Doelgroep Flexibele Regeling (DFR) biedt gemeenten vanaf 1 juli 2026 de mogelijkheid om één opvanglocatie in te zetten voor verschillende doelgroepen: Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders. De regeling biedt meer financiële zekerheid, maar vraagt ook om samenhangende keuzes over vastgoed, exploitatie, begeleiding en draagvlak. Berenschot helpt gemeenten om die keuzes te vertalen naar een haalbaar plan voor een werkende opvanglocatie.
De DFR komt op een moment waarop gemeenten voor een blijvende uitdaging staan om mensen onderdak te bieden. Er is een groot tekort aan opvanglocaties voor asielzoekers en door het woningtekort in Nederland kunnen statushouders lastig doorstromen. Ook verblijven er op dit moment zo'n 132.000 tot 135.000 Oekraïense ontheemden in ons land. Het grootste deel daarvan (zo'n 70% ) verblijft in gemeentelijke opvanglocaties (GOO). De overige Oekraïners verblijven in particuliere opvang of hebben inmiddels zelf een woonruimte gevonden.
Met de invoering van de DFR wil het Rijk een belangrijke stap zetten naar een eenvoudiger en toekomstbestendiger opvangmogelijkheid waarbij de verschillende doelgroepen samenkomen op één locatie. Dit moet gemeenten meer ruimte bieden om locaties flexibel in te zetten en geeft tegelijkertijd een langere financiële zekerheid voor investeringen en de exploitatie. Door deze insteek kan ook het draagvlak voor deze voorzieningen vergroot worden. Immers, de locatie kan in de toekomst ook ingezet worden voor lokale spoedzoekers.
Meer flexibiliteit, minder leegstand
De Doelgroep Flexibele Regeling vervangt de verschillende afzonderlijke bekostigingsregelingen voor Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders. De regeling moet ervoor zorgen dat gemeenten sneller kunnen inspelen op een veranderende in- en uitstroom. Het doel is dat daarmee het risico op leegstand afneemt en er efficiënter gebruik gemaakt wordt van bestaande voorzieningen. Bovendien kunnen gemeenten daardoor beter anticiperen op regionale en landelijke ontwikkelingen binnen de opvang- en huisvestingsketen.
Deze geboden flexibiliteit is geen overbodige luxe. De druk op zowel de asielopvang als de woningmarkt blijft hoog en de samenstelling van de verschillende doelgroepen verandert voortdurend. De DFR biedt daarom volgens Berenschot ook een goede oplossing voor de behoefte van gemeenten om locaties te ontwikkelen die beter voldoen aan de steeds veranderende vraag.
Financiële zekerheid voor de lange termijn
Door de nieuwe financieringssystematiek binnen de DFR kunnen gemeenten voortaan meerjarig de werkelijke kosten voor investeringen en beheer van opvanglocaties vergoed krijgen. Daarnaast ontvangen zij een tegemoetkoming voor indirecte kosten, zoals administratie, beheer en begeleiding. Deze financiële zekerheid maakt het aantrekkelijker om te investeren in kwalitatieve opvanglocaties die ook op langere termijn inzetbaar zijn. Al plaatst de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wel de kanttekening dat de financiering vanuit de DFR niet voldoende is om het tekort aan opvangplekken te verhelpen. Hierbij spelen ook zaken als de beschikbaarheid van locaties, doorstroommogelijkheden, begeleiding en landelijke regio een cruciale rol.
Regeling positief ondanks blijvende uitdaging
Ondanks de bezwaren vanuit het veld, ziet Berenschot veel voordelen van de DFR voor gemeenten. Hierbij is het wel essentieel dat gemeenten nadenken over de organisatie rondom integratie en participatie. Niet alleen het opvangen van mensen, maar juist ook de begeleiding, het bieden van participatiemogelijkheden en de doorstroom van nieuwkomers bepalen het succes van een goede gemeentelijke aanpak.
Een succesvolle doelgroep flexibele locatie biedt onder meer:
- Professioneel locatiebeheer;
- Blijvende aandacht voor de gerichtheid op meerdere doelgroepen;
- Bewonersbegeleiding en aandacht daarbij voor kwetsbare groepen;
- Veiligheid en leefbaarheid;
- Taal- en participatieactiviteiten;
- Ondersteuning richting werk en opleiding;
- Hulp bij inburgering;
- Begeleiding naar zelfstandige huisvesting.
Door deze onderdelen met elkaar te verbinden ontstaat een omgeving waarin bewoners niet alleen tijdelijk worden opgevangen, maar ook actief worden voorbereid op hun toekomst. De echte meerwaarde ontstaat wanneer opvang wordt gecombineerd met begeleiding, participatie en doorstroom. Dan verandert een opvanglocatie van een tijdelijke voorziening in een plek waar mensen (nieuwkomers en andere woningzoekenden) werken aan zelfstandigheid, participatie en een nieuwe toekomst.
Voor gemeenten betekent dit naast een efficiëntere uitvoering van hun wettelijke taken ook een duurzame maatschappelijke investering. De uitdaging van vandaag vraagt namelijk om oplossingen die verder kijken dan morgen. Het gaat om oplossingen die politiek uitlegbaar zijn en die worden ingebed in de lokale (sociale) infrastructuur. De DFR kan daarvoor als basis dienen.
Ondersteuning door Berenschot
Berenschot ondersteunt gemeenten bij het realiseren van doorstroomlocaties voor statushouders. Naar onze mening geeft de Doelgroep Flexibele Regeling (DFR) meer mogelijkheden. Tegelijk is onze ervaring dat de aanvraag en realisatie van dergelijke regelingen niet vanzelf gaan. Wij ondersteunen gemeenten bij het maken van een plan voor de aanvraag voor de DFR. Daarnaast zetten wij onze ervaring graag in om het plan met de gemeente verder uit te werken; van volledige inrichting en de exploitatie tot de inzet van begeleiding op doelgroep flexibele locaties. Ons aanbod combineert kennis over opvang, participatie, maatschappelijke begeleiding en uitstroom naar reguliere huisvesting.
Meer weten? Wij gaan graag in gesprek over een maatwerkoplossing voor uw gemeente, regio of samenwerkingsverband.