Om de implementatie van de AZWA-basisfunctionaliteiten in kaart te brengen, voerde Berenschot in opdracht van VWS, VNG en ZN een regioscan uit. Wat werkt, waar knelt het en wat is nodig om impact te maken voor inwoners?
Werken aan basisfunctionaliteiten
Een belangrijke afspraak uit het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) is dat er in 2030 landelijke dekking moet zijn van vijf basisfunctionaliteiten: 1) laagdrempelige steunpunten, 2) sociaal verwijzen, 3) kansrijke start: Nu Niet Zwanger en Integrale Gezinspoli, 4) ketenaanpak overgewicht en obesitas volwassenen, en 5) valpreventie. Daarnaast werken regio’s toe naar het (verder) implementeren van de ketenaanpak overgewicht en obesitas kinderen. Om regio's te ondersteunen bij de implementatie en doorontwikkeling, zijn middelen beschikbaar gesteld.
Scherpe keuzes vereist
Een doelmatige en effectieve inzet van deze middelen vraagt om scherpe keuzes op regionaal niveau. Reden voor het ministerie van VWS, de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en Zorgverzekeraars Nederland (ZN) om Berenschot te vragen in alle 41 (sub-)IZA-regio’s een regioscan uit te voeren. In totaal hield Berenschot hiertoe 41 regiogesprekken met vertegenwoordigers uit het sociaal domein, zorgverzekeraars en GGD’en. Aan de orde kwamen de huidige stand van zaken per basisfunctionaliteit, de regionale opgaven en de aandachtspunten en succesfactoren in de uitvoering. Daarbij is niet alleen gekeken naar plannen op papier, maar vooral ook naar de feitelijke voortgang en praktijkervaringen.
Analyse rode draden biedt waardevolle input
De rode draden die uit deze gesprekken naar voren kwamen, bieden waardevolle input voor zowel regionale doorontwikkeling als landelijke beleidssturing en monitoring van de AZWA-afspraken. Hieronder enkele kernpunten uit onze analyse:
Van puntoplossingen naar integrale uitvoering. Hoewel basisfunctionaliteiten kunnen worden opgevat als afzonderlijke oplossingen met elk hun eigen kaders, middelen en verantwoordingslijnen, is de opgave per definitie integraal: inwoners met een kwetsbare gezondheid eerder en passender ondersteunen. De uitdaging is daarom om basisfunctionaliteiten niet als losse interventies te benaderen, maar in te bedden in een bredere aanpak, aansluitend bij de leefwereld van inwoners.
Uitvoerbaarheid voor (kleine) gemeenten. Verschillende (kleine) gemeenten vragen zich af hoe zij de veelheid aan opgaven – basisfunctionaliteiten, stevige lokale teams, de Wet van school naar duurzaam werk, et cetera – behapbaar kunnen houden. Ook hier is de uitdaging om deze opgaven niet simpelweg uit te voeren als losse projecten, maar om de eigen visie op (de inrichting van) het sociaal domein centraal te stellen en vervolgens na te gaan waar basisfunctionaliteiten deze visie kunnen versterken.
Dé lakmoesproef voor implementatie: bereik onder kwetsbare inwoners. Hoewel veel aanpakken relatief zelfredzame inwoners goed bereiken, wordt het echte verschil gemaakt bij kwetsbare inwoners (en gezinnen) met multiproblematiek. Denk aan een combinatie van bestaansonzekerheid, mentale problemen en bijvoorbeeld een ongezond gewicht. Deze groep bereiken vergt een andere benadering: intensiever, actiever en altijd domeinoverstijgend. Dat lukt alleen als basisfunctionaliteiten geïntegreerd zijn in het zorglandschap.
Op basis van de regioscan concluderen wij dat de ontwikkeling van basisfunctionaliteiten in IZA-regio’s in volle gang is. De uitdaging ligt nu in het verbinden van initiatieven, het vergroten van de uitvoeringskracht en het bereiken van juist die inwoners die ondersteuning het hardst nodig hebben.
Meer weten? Download dan hier de volledige analyse.
