De uitdagingen rondom waterkwaliteit vragen om meer dan beleid en technische oplossingen alleen. Ook bewustwording en betrokkenheid van inwoners zijn essentieel. Maar hoe maak je zichtbaar wat zich normaal onder het wateroppervlak afspeelt? En hoe stimuleer je mensen om zelf in actie te komen voor schoner en gezonder water? Berenschot ondersteunde Nova Innova en Deltares bij het beantwoorden van deze vragen.
In 2000 spraken Europese landen gezamenlijk af dat al het water in Europa uiterlijk in 2027 gezond en leefbaar moet zijn voor planten en dieren die er thuishoren. Ook moet het water geschikt zijn om relatief eenvoudig drinkwater van te maken. De waterkwaliteit in Nederland is de afgelopen decennia sterk verbeterd: in veel wateren keert de visstand terug en op steeds meer plekken kan weer veilig worden gezwommen. Toch is er nog veel werk te doen.
Power Of Nature-based Design (POND)
Om de bewustwording en betrokkenheid van inwoners te vergroten, ontwikkelt biodesign studio Nova Innova het concept Living Water – POND (Power Of Nature-based Design). Dit bestaat uit drijvende halve bollen die samenwerken met de bacteriën in het water. Natuurlijk voorkomende bacteriën breken organisch materiaal af. Tijdens dat proces wekken zij elektriciteit op, waarmee de bollen zichzelf verlichten.
Sensoren meten dagelijks de waterkwaliteit. De kleur van het licht laat vervolgens direct zien hoe het water ervoor staat: groen en blauw staan voor gezond water, terwijl oranje en rood aangeven dat het watersysteem uit balans is.
Waterkwaliteit een stem geven
Met POND wil ontwerpster Ermi van Oers waterkwaliteit letterlijk een stem geven en voorbijgangers bewust maken van hun eigen rol daarin. Het ontwerp is gebaseerd op drie aannames: dat POND bewustzijn rondom waterkwaliteit creëert, dat data via een digital twin worden vertaald naar handelingsperspectief, en dat emotie en beleving mensen stimuleren om daadwerkelijk in actie te komen voor een gezondere leefomgeving.
“Door problemen bij de bron aan te pakken en onze verbinding met water te herstellen, kunnen we toewerken naar een symbiotische samenwerking met de natuur”, zegt Van Oers.
“POND verschuift het perspectief van water als grondstof naar water als een levend onderdeel van ons ecosysteem, waar we zorg voor moeten dragen.”
-Ermi van Oers ontwerpster POND
Onderzoek naar de impact van POND
Om POND te implementeren en door te ontwikkelen, is Nova Innova een samenwerking gestart met kennisinstituut Deltares. De pilotlocaties van POND worden daarbij benut
om nieuwe inzichten op te doen. Voor de locatie in het Griftpark in Utrecht formuleerde Berenschot hiertoe samen met de opdrachtgevers drie onderzoeksvragen: 1) welke interactie vertonen mensen na het zien van POND?, 2) in hoeverre zet POND voorbijgangers aan het denken?, 3) welke actie zijn zij van plan te ondernemen na het zien van POND? Met een groep veldwerkers sprak Berenschot bijna tweehonderd voorbijgangers in het park.
De combinatie van verschillende expertises maakte het onderzoek bijzonder. Vanuit Berenschot kwamen kennis van waterkwaliteit en sociaal-wetenschappelijk onderzoek samen in een innovatieve en onalledaagse onderzoeksaanpak. Nova Innova leverde expertise in ontwerp en design, terwijl kennisinstituut Deltares sterke ecologische en datagedreven kennis inbracht. Die veelzijdige samenwerking gaf iedereen de ruimte om vanuit zijn of haar eigen discipline bij te dragen én van elkaar te leren.
De samenwerking met Berenschot was erg prettig. De adviseurs communiceerden op een doortastende manier en hielpen ons onze doelen te vertalen naar een heldere onderzoeksopzet. We zijn uitstekend begeleid in de inrichting van gedragswetenschappelijk onderzoek
-Koen Pelsma, onderzoeker microbiologie, DNA en broeikasgassen bij Deltares.
Resultaten van het onderzoek
Uit het onderzoek kwamen drie inzichten duidelijk naar voren:
- De combinatie maakt het verschil
Het potentieel van POND zit in de mix van visuele aantrekkingskracht en toegankelijke informatie en tips. Mensen worden vooral getriggerd door nieuwsgierigheid: ‘wat is dit?’ - Mensen zijn bereidheid om in actie te komen
Veel bezoekers staan open voor gedragsverandering, mits zij weten wat zij concreet kunnen doen om bij te dragen aan betere waterkwaliteit. Hier ligt nog veel potentieel. - Herhaling vergroot de impact
Hoe vaker mensen POND zien, hoe groter de kans dat zij actief informatie gaan opzoeken over waterkwaliteit.
Nog volop kansen bij een grotere groep
Tegelijkertijd liggen er nog volop kansen om de bewustwording en gedragsverandering bij een grotere groep verder te versterken. Deze inzichten besprak Berenschot tijdens de slotpresentatie met de stuurgroep. Een waardevol gesprek over het belang van scherpe communicatie en het maken van bewuste keuzes in de boodschap die per locatie wordt uitgedragen.
“De samenwerking met Berenschot heeft ons veel geleerd en ons vanuit een ander perspectief laten kijken naar het geven van een stem aan de natuur. Ook hebben we waardevolle inzichten opgedaan in hoe het bredere publiek naar POND en water in de leefomgeving kijkt”, aldus Hilde Passier, expert geochemie en milieukwaliteit bij Deltares. “Een verrassend inzicht was dat een informatiebord voorbijgangers beter informeert dan een app achter een QR-code. Dat nemen we mee bij de installatie van toekomstige POND-systemen.”