VVT-organisaties stellen jaarlijks een kwaliteitsbeeld op van geleverde zorg, ondersteuning en behandeling. Dit gebeurt in het kader van het Generiek Kompas. Er is veel ruimte om hier zelf invulling aan te geven. Berenschot analyseerde zeshonderd beelden met AI en verschafte zo een eerste overzicht.
Beweging monitoren
In opdracht van de Kompasraad – bestaand uit alle partijen die op bestuurlijk niveau zijn betrokken bij het Generiek Kompas ‘Samen werken aan kwaliteit van bestaan’ – analyseerde Berenschot zo’n zeshonderd aangeleverde kwaliteitsbeelden. “Met elkaar wilden we monitoren hoe die beweging van kwaliteit van zorg naar kwaliteit van bestaan verloopt en of zorgorganisaties die daadwerkelijk aan het maken zijn”, zegt Yonne Baudoin, beleidsadviseur langdurige zorg bij ZN. “Dit door te kijken wat organisaties opschrijven rond thema’s uit het Generiek Kompas, wat er leeft in de sector op die thema’s en wat er goed en niet goed gaat.” Het Generiek Kompas is bedoeld als vervanging van de eerder geldende kwaliteitskaders voor verpleeghuiszorg en wijkverpleging.
Oordeelvrij startpunt
De rodedradenanalyse betreft een nulmeting, benadrukt Wieke Hengeveld, beleidsadviseur MantelzorgNL. “Organisaties waren op het moment van inleveren van de kwaliteitsbeelden net een halfjaar aan de slag met het Generiek Kompas. De analyse van Berenschot zien we dan ook als oordeelvrij startpunt.” De rodedradenanalyse kent dan ook een belangrijke disclaimer. “Als iets niet is opgeschreven, wil dat niet zeggen dat het niet gebeurt of dat er niet aan wordt gewerkt.”
Er was oog voor de politieke context en het betrekken van alle stakeholders
-Yonne Baudoin (Zorgverzekeraars Nederland)
Continu gesprek
Omdat het een politiek gevoelig onderwerp betrof, dat bovendien moeilijk te monitoren is, viel de keuze op Berenschot. “Zij hadden oog voor de politieke context en het betrekken van alle stakeholders. Zo was er tweewekelijks overleg met de werkgroep voor een terugkoppeling van de stand van zaken, en heeft Berenschot ook in grotere groepen en in de Kompasraad zelf bevindingen gedeeld en steeds getoetst hoe zij erin staan. Verder zijn ook gesprekken gevoerd met keten- en stelselpartijen, zoals VWS, IGJ, NZa en de Patiëntenfederatie”, schetst Baudoin. “Zo’n continu gesprek met alle perspectieven vonden we heel belangrijk, het besef dat de opdracht meer omvatte dan alleen een analyse opleveren. Bovendien bevatte de rapportage daardoor geen verrassingen voor betrokkenen.”
Veel meer beeld
Baudoin en Hengeveld, die beiden deel uitmaken van de werkgroep Monitor Generiek Kompas, benoemen een aantal punten die de analyse bemoeilijkten. “De kwaliteitsbeelden zijn vormvrij, zorgorganisaties gebruiken meestal teksten, maar ook podcasts of websites. Het is de bedoeling dat zij een reflectie geven op de bouwstenen uit het Generiek Kompas, maar daarnaast zijn ze vrij om te kiezen waar zij aandacht aan geven en hoe ze dat in het kwaliteitsbeeld laten terugkomen.” Dat raakt aan de tweede reden om te kiezen voor Berenschot. “Andere gegadigden stelden voor een steekproef te doen onder de kwaliteitsbeelden, die handmatig te analyseren en daar dan de rode draden uit te halen. Berenschot was met AI in staat de kwaliteitsbeelden van zeshonderd partijen te analyseren. Dat gaf ons veel meer beeld.”
Met AI was Berenschot in staat de kwaliteitsbeelden van zeshonderd partijen te analyseren. Dat gaf ons veel meer beeld.
-Wieke Hengelveld (MantelzorgNL)
AI-model voeden
Om goed de rode draden uit de kwaliteitsbeelden te halen, organiseerde Berenschot een aantal sessies met de werkgroep. “We hebben bijvoorbeeld een synoniemenlijst opgesteld en gekeken naar andere relevante bronnen om het AI-taalmodel te bouwen en te voeden. Tevens kregen we een duidelijke en ook technische uitleg over de werking van het model”, zegt Hengeveld. “En toen bij een handmatige controle de foutmarge in eerste instantie nog te groot bleek, waren ze daar ook open over. Dat komt betrouwbaar over. Na aanpassing gaf het model goed inzicht.”
Beveiligde chatbot
Met behulp van de beveiligde chatbot clusterde Berenschot vervolgens allereerst de 17.000 onderwerpen tot ongeveer 60 categorieën, waarbij veelgenoemde onderwerpen prioriteit kregen. Daarna werd elke categorie uitgebreid geanalyseerd, inclusief succesverhalen, verbeterpunten, citaten uit documenten en een beschrijving van de ambities richting 2025. Deze analyse vond plaats tussen april en juni 2025; in oktober vorig jaar werd het rapport opgeleverd.
Uitdagingen
Als belangrijkste uitkomsten noteren Hengeveld en Baudoin dat de sector zichtbaar druk bezig is met het Generiek Kompas en ook met de diverse thema’s. Ook bracht de rodedradenanalyse enkele uitdagingen aan het licht. “Kwaliteitsbeelden blijken soms vooral de interne organisatie te beschrijven, terwijl de impact op de kwaliteit van bestaan van mensen met een zorgvraag onderbelicht blijft.” Verder worden doel en middel weleens door elkaar gehaald: bijvoorbeeld vermelden dat een gesprek gevoerd is, maar niet wat de uitkomsten ervan zijn.
Leren en ontwikkelen
Richting de toekomst zullen de uitkomsten gebruikt worden om als Kompaspartijen zelf het gesprek te voeren over het Generieke Kompas. “De handreiking van 2025 is op basis van de aanbevelingen van Berenschot aangescherpt en biedt zorgorganisaties handvatten voor het opstellen van hun kwaliteitsbeeld”, zegt Hengeveld. Baudoin wijst op het advies om te gaan werken met een leer- en ontwikkelcyclus. “Doordat de vorm van het kwaliteitsbeeld vrij is, is er niet altijd sprake van reflectie. Opschrijven wat niet goed gaat, is nu eenmaal spannend. Maar wel belangrijk om mee te nemen, om als organisatie te leren en te ontwikkelen.”
Open communicatie
Tot slot roemen beide werkgroepleden de samenwerking met Berenschot. “Deskundige mensen, die weten waar ze het over hebben. En als ze het niet weten, zeggen ze het ook. Die heldere communicatie is ons goed bevallen. Daarnaast zijn ze heel toegankelijk en betrokken, en hebben ze ons goed meegenomen in het proces. Het voelde echt als een gezamenlijk traject.” Naar alle waarschijnlijkheid krijgt de rodedradenanalyse een vervolg, gesubsidieerd door VWS, om de beweging binnen het Generiek Kompas te blijven volgen en de handreiking door te ontwikkelen. Dit met als doel organisaties te helpen een kwaliteitsbeeld op te leveren dat iets zegt over de beweging en kwaliteit van bestaan van de mensen met een zorgvraag en hun naasten.