Na het vervallen van het PAS-stelsel konden natuurvergunningen niet langer vanzelfsprekend worden verleend. Woningbouw, wegen en nieuwe bedrijven liepen vast. Het kabinet wilde snel minder stikstof laten neerdalen op de natuur. Maar hoe ontwerp je een regeling die aantoonbaar effect heeft, juridisch klopt én uitvoerbaar is voor overheid en (agrarische) ondernemers?
Het toenmalige ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) vroeg ons om de besluitvorming over de piekbelastersaanpak te ondersteunen. Hiervoor moesten in korte tijd scherpe keuzes worden gemaakt. Welke bedrijven vallen binnen de doelgroep? Waar ligt de grens? Is deelname vrijwillig of verplicht? Wat wordt vergoed? En hoe blijft de regeling binnen de Europese staatssteunregels? Wij brachten structuur in deze vragen en hielpen het ministerie om tot een werkbare regeling te komen.
Besluiten nemen onder hoogspanning
De stikstofaanpak is geen gewone beleidsopgave. Ecologische, economische, juridische, financiële en bestuurlijke vragen grijpen voortdurend in elkaar. Iedere keuze heeft gevolgen voor natuurherstel, ondernemers en andere ontwikkelingen in Nederland. Bovendien stond het dossier continu onder een grote maatschappelijke én politieke druk.
Berenschot werkte nauw samen met een vast team van het ministerie. Door het betrekken van wetenschap, RIVM en andere specialisten lukte het om de juiste inhoudelijke kennis, juridische randvoorwaarden en praktische uitvoerbaarheid steeds naast elkaar te leggen. Dit vulde het team van Berenschot aan met een strakke procesbegeleiding waarbij de adviseurs inzichtelijk maakte welke besluiten nodig waren, welke informatie ontbrak en welke partij daarbij betrokken moesten worden. Door al deze interventies vanuit inhoud, proces en relatie was het mogelijk om snel tot besluitvorming te komen.
Uitvoerbare regeling brengt beweging
Onze aanpak heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan het kabinetsbesluit over de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties met piekbelasting (Lbv-plus). Dit besluit is onderdeel van de aanpak voor circa 3.000 agrarische bedrijven met een hoge stikstofneerslag op kwetsbare Natura 2000-gebieden. De vrijwillige regeling bood ondernemers een vergoeding als zij hun veehouderijlocatie definitief beëindigden.
Door de intensieve samenwerking tussen het toenmalige ministerie van LNV en onze consultants lag er in relatief korte tijd een concreet instrument om de stikstofuitstoot blijvend te verlagen. De stikstofcrisis is uiteraard niet met één regeling opgelost. Wel heeft de Algemene Rekenkamer berekend dat de Lbv-plus per bestede euro ruim vijf keer zoveel stikstofneerslag kan verminderen als de oorspronkelijke regeling. Hiermee hebben we dus niet alleen een impasse weten te doorbreken, maar ook een effectieve aanpak ontwikkeld.