Surplus hanteert een opvallend mensgerichte en praktijkgedreven aanpak van zorginnovatie, waarin technologische mogelijkheden en sociale verandering hand in hand gaan. Centraal staat steeds het betrekken van de mensen die het direct betreft: zorgmedewerkers, cliënten en verwanten. Dat uitgangspunt maakt de vernieuwingsprojecten niet alleen relevanter, maar óók duurzamer in de praktijk.
We spraken hierover met Luuk van Schendel, innovatieadviseur bij Surplus. Hij was verantwoordelijk voor het opzetten van een zorgdomoticastrategie voor de intramurale locaties. En voor diverse projecten waarin digitale en sociale vernieuwing samenkomen.
Van domotica tot cultuurverandering
In het traject omtrent zorgdomotica bepaalde bijvoorbeeld niet de IT-afdeling met welke smartphone gewerkt zou worden, maar kregen zorgmedewerkers zelf de keuze. Dat leverde niet alleen meer draagvlak op, maar de technologie sloot zo ook beter aan bij het dagelijks werk.
Een ander kenmerkend voorbeeld is de kwestie van vrijheid bij dementie. Luuk: “Voorheen verbleven cliënten op gesloten afdelingen, nu is stapsgewijs gewerkt naar meer openheid en bewegingsvrijheid. Sensoren en betrouwbare apps helpen om de veiligheid te waarborgen. De echte verandering lag echter in het meenemen van familie, medewerkers en een herdefinitie van het begrip ‘incident’. Zo werd technologie onderdeel van een bredere cultuurverandering.”
Innovatie vanaf de werkvloer
Surplus organiseert al tien jaar de Innovatie Expeditie: een vierdaags programma waarin medewerkers uit alle lagen van de organisatie vaardigheden ontwikkelen om te vernieuwen, en deze vaardigheden toe te passen rondom een eigen vraagstuk op hun werkplek. Deze projecten starten daarmee vanuit de praktijk in plaats van vanuit technologieaanbieders of management.
Door medewerkers te betrekken bij innovatieprojecten, wordt de kans op succesvolle implementatie een stuk groter. Zo gebeurde de implementatie van slim incontinentiemateriaal, de Wolk heupairbag en de BedSense voor valgevaarlijke cliënten, door enthousiaste collega’s uit de zorg. Onder begeleiding van Luuk sneed dit mes aan twee kanten: de
implementatiecapaciteit werd vergroot en de collega’s hadden een mooie uitdaging.
Bewuste AI-aanpak
Hoewel data en AI een grote belofte vormen, wil Surplus een tech-push voorkomen. Dit onder meer via een zogeheten AI-lab met zes percelen waarin Surplus zich wil ontwikkelen. Van het experimenteren met AI-oplossingen tot AI-geletterdheid en aandacht voor privacy en dataveiligheid.
Uitgangspunt is dat data en AI direct het zorgproces moeten verrijken. Zo is er met oproep- en sensordata een dashboard
gebouwd voor kwaliteitsverpleegkundigen op basis van hun dagelijkse vraagstukken. De informatie uit het dashboard voegt relevante, nieuwe informatie toe aan bijvoorbeeld multidisciplinaire zorgoverleggen. Ook bij pilots, zoals met Microsoft Copilot, betrekt Luuk het primaire proces.
“Een logopedist ontwikkelde bijvoorbeeld een AI-agent die rapportages versnelt, een toepassing die zonder deze benadering wellicht niet boven water was gekomen.”
AI-spiegel
Bij een complexe en zich snel ontwikkelende technologie als AI wordt vaak een beroep gedaan op externe AI-experts. Surplus investeert echter vooral in het laten groeien van interne expertise. Met als achterliggende filosofie dat interne experts het best richting kunnen geven aan de oplossingen van morgen. Samen met een externe partner heeft Surplus hiervoor de AI-spiegel ontwikkeld.
Het doel van deze AI-spiegel is om samen het gesprek te leren voeren over AI in de zorg. Deelnemende medewerkers worden geconfronteerd met hun 83-jarige ik en krijgen te maken met verschillende scenario’s van AI in de ouderenzorg – variërend van een AI-robot die intakegesprekken voert tot automatische medicatieaanpassing. Deze scenario’s dienen als gespreksstarter om vanuit het perspectief van hun oudere ik te bepalen: willen we dit en zo ja, onder welke voorwaarden?
Technologie werd zo onderdeel van een bredere cultuurverandering.
Luuk van Schendel, innovatieadviseur bij Surplus.
Technologie als sluitstuk
De kern van de aanpak van Surplus zit volgens Luuk in het betrekken van de mensen die het aangaat. “Of het nu gaat om technologie, data of cultuurverandering: medewerkers en cliënten hebben een grote invloed op keuzes. Dat resulteert in innovatie die niet alleen technisch haalbaar is maar ook ethisch en praktisch aansluit op de realiteit van de zorg.”
Hiermee bewijst Surplus dat zorginnovatie het meest oplevert wanneer technologie niet het startpunt is, maar het sluitstuk van een proces dat begint bij de vragen en behoeften uit de praktijk. Dat maakt de aanpak herhaalbaar én inspirerend voor andere zorgorganisaties.
Over Surplus
De ruim 5.000 medewerkers en vrijwilligers van Surplus dragen elke dag bij aan het welbevinden van inwoners van West-Brabant en bieden hun ondersteuning vanuit een breed palet van dienstverlening – sociaal werk, thuisondersteuning, wijkverpleging, verpleeghuiszorg en behandeling.