Direct inzetbare capaciteit ZH overheid | Berenschot cases

Zuid-Hollandse overheden staan voor een groeiende uitdaging: het tekort aan gekwalificeerd personeel in het fysieke domein neemt toe. Door vergrijzing, arbeidsmarktkrapte en een stijgende vraag naar specialistische kennis komt de uitvoeringskracht onder druk te staan. Uit onderzoek van het A&O fonds Gemeenten blijkt dat binnen tien jaar een derde van het gemeentepersoneel de pensioengerechtigde leeftijd bereikt.

Vanwege de wens om het personeelstekort te verminderen en de afhankelijkheid van externe inhuur terug te dringen, ontstond behoefte aan een structurele oplossing. Het doel: gezamenlijk talent aantrekken en ontwikkelen via een regionale arbeidsmarktsamenwerking. “In eerste instantie speelden we met de gedachte van een soort pool van medewerkers die je kunt uitlenen aan organisaties. Maar in de verkenning kwamen we erachter dat dit nog niet zo makkelijk te realiseren is”, aldus Martin Nijenkamp.

Na een aanbesteding werden Berenschot en Wyzer gekozen om het zij-instroomtraject op te zetten en ervaren professionals (hbo-/wo-niveau, minimaal vijf jaar werkervaring) die de overstap willen maken naar de publieke sector te werven. Het traject is gericht op het vervullen van moeilijk invulbare vacatures bij verschillende overheden. Door deze instroom te combineren met een opleidingsprogramma op maat, leermeesters en een buddy op de werkvloer, ontwikkelen deelnemers zich binnen één jaar tot een volwaardig ambtenaar.

Zo wordt met het zij-instroomtraject een nieuwe doelgroep aangeboord die voorheen moeilijk toegang had tot de overheid. Nijenkamp: “In de oriëntatiefase ontdekten we dat in Noord-Brabant al werd gewerkt met mensen met werkervaring buiten de overheid. Het zij-instroomtraject in Noord-Brabant had zich daar succesvol bewezen.”

Berenschot verzorgt voor de Zuid-Hollandse overheden de werving en selectie, Wyzer het opleidingsstuk. Het beoogde resultaat is helder: minimaal dertig zij-instromers in twee jaar. “In de keuze voor de samenwerkingspartij hadden we, samen met de betrokken gemeenten in de aanbesteding, gekeken naar de prijs-kwaliteitverhouding en inhoud. Op basis daarvan kwam Berenschot het beste uit de beoordeling.”

Berenschot ontwikkelde en realiseerde het regionale zij-instroomtraject in samenwerking met de provincie Zuid-Holland, zes gemeenten (Dordrecht, Katwijk, Delft, Zoeterwoude, Rijswijk en Westland), hr-innovatiepartner Lüün (onderdeel van Driessen Groep) en Wyzer. Nijenkamp blikt terug op deze eerste editie: “Ik vond de aanpak erg plezierig, vooral in het laatste deel rond de matching. De gesprekken waren minutieus voorbereid en er lag een heel duidelijk programma.”

• Tijdens het zij-instroomtraject doorliepen Zuid-Hollandse overheden en kandidaten de volgende stappen:
• Stakeholdergesprekken per organisatie om de vacatures, behoeftes en profielen in kaart te brengen.
• Volledig ingerichte wervingscampagne, wat resulteerde in 167 sollicitaties na vijf weken.
• Zorgvuldig trapsgewijs selectieproces, inclusief online assessment om hbo-/wo-denkniveau, competenties, persoonlijkheidskenmerken en drijfveren te meten.
• 90 online selectiegesprekken gevoerd door Berenschot.
• Twee matchingsdagen waarin iedere organisatie in gesprek ging met zes kandidaten. In totaal gingen 45 kandidaten op gesprek en ontstonden er 10 matches.
• Verspreiden van topprofielen onder Zuid-Hollandse overheden om topkandidaten uit de selectie onder de aandacht te brengen.

De focus in de selectie lag bewust niet op overheidservaring, maar op competenties en ontwikkelpotentieel. Kandidaten werden beoordeeld op onder andere proactiviteit, assertiviteit en samenwerkingsvaardigheden, en vergeleken met profielrichtingen zoals adviseur, projectleider en projectsecretaris.

Het traject heeft geleid tot tien succesvolle matches bij zeven deelnemende organisaties. Daarmee is een belangrijke eerste stap gezet in het structureel versterken van de personele capaciteit in de regio. Ondanks de grote variatie in functies en organisaties zijn voor alle deelnemende partijen benoembare kandidaten gevonden. Er zijn zelfs extra plaatsingen gerealiseerd op aanvullende vacatures.

Betrokken organisaties toonden zich positief verrast over de kwaliteit van de kandidaten. Dit leidde tot enthousiasme om bij een volgende editie van het zij-instroomtraject opnieuw deel te nemen. Het traject laat zien dat een andere manier van werven, gericht op potentieel in plaats van overheidservaring, daadwerkelijk werkt in de praktijk.

– Martin Nijenkamp

Daarnaast is er ook nog ruimte voor verbetering. Belangrijke lessen voor een volgende lichting zijn:

• meer tijd en ruimte nemen voor de opstart, zodat meer organisaties kunnen aanhaken;
• indien nodig meer differentiëren in campagnes voor specifieke doelgroepen;
• nog scherper selecteren op echte zij-instromers (verdere aanscherping profiel).

Het succes van het zij-instroomtraject vormt voor de provincie Zuid-Holland de basis voor verdere opschaling. De ambitie is te komen tot een brede regionale samenwerking met meerdere overheidsorganisaties en een continue instroom van nieuwe professionals. Daarmee bouwen de deelnemende organisaties niet alleen aan hun eigen capaciteit, maar ook aan een duurzame arbeidsmarkt in de regio.

Nijenkamp hoopt dat het succes een vervolg krijgt: “Dat het leidt tot meer edities en dat de mensen die zijn aangenomen enthousiast blijven, goed functioneren en bij de overheid blijven. Verder hoop ik dat het leidt tot samenwerking met andere overheden op de arbeidsmarkt.” Het volgende zij-instroomtraject staat gepland voor begin 2027. Berenschot blijft betrokken bij de werving en selectie.