Schuldeisers en door hen ingehuurde incassodienstverleners hebben de afgelopen tien jaar getracht zo veel mogelijk vorderingen op minnelijke wijze op te lossen. Hoewel zij daarnaast ook fors hebben geïnvesteerd in de verbetering van het betaalgedrag, zien zij nog geen kentering in het aantal cliënten met betalingsachterstanden. Dat blijkt uit een verkennend onderzoek van Berenschot naar de praktijk van dergelijke buitengerechtelijke incassowerkzaamheden, in opdracht van het ministerie van SZW.
Escalatie naar gerechtelijke procedure voorkomen
De beweging naar minnelijke afhandeling wordt in belangrijke mate gedreven door de schuldeisers zelf. “Zij zien het belang van klantbehoud, een positief imago en het verlagen van incassokosten voor de schuldenaren”, stelt Bram Berkhout, senior managing consultant bij Berenschot. “Door zelf in een vroeg stadium betalingsachterstanden op te pakken, hopen zij duurzame oplossingen te bereiken en escalatie naar gerechtelijke procedures te voorkomen.” De overheid ondersteunt deze trend met wet- en regelgeving waarbij de bescherming van kwetsbare schuldenaren centraal staat.
Door zelf in een vroeg stadium betalingsachterstanden op te pakken, hopen zij duurzame oplossingen te bereiken en escalatie naar gerechtelijke procedures te voorkomen.
-Bram Berkhout, senior managing consultant bij Berenschot
Belemmeringen snelle en gerichte benadering
Wel signaleert Berkhout in de fase van buitengerechtelijke incasso nog steeds belemmeringen voor schuldeisers en incassodienstverleners om betalingsproblemen minnelijk en zo vroeg mogelijk op te lossen. “Vooral de beperkte toegang tot voor schuldeisers relevante en onmisbare klantgegevens en de ingebouwde beperkingen van bestaande informatiesystemen bemoeilijken een snelle en gerichte benadering van debiteuren”, zegt hij. “Op die vlakken bestaan nog steeds aanzienlijke verbetermogelijkheden binnen de incassoketen.”
Investeringen leiden vooralsnog niet tot verandering
Daarnaast hebben schuldeisers het afgelopen decennium fors geïnvesteerd in het verbeteren van betaalgedrag, onder andere door het bieden van klantportalen, gemakkelijke betaalmogelijkheden en maatwerkbenaderingen. Ook is in die periode in de incasso de balans verschoven naar een betere bescherming van de debiteur en een meer maatschappelijk bewuste incassobenadering zichtbaar bij schuldeisers.
Toch blijft een duidelijk waarneembare verandering in het betaalgedrag uit en is er bij grote schuldeisers geen kentering zichtbaar in het aantal klanten met problematische betalingsachterstanden.
-Bram Berkhout, senior managing consultant bij Berenschot
Bij gerechtelijke procedures nemen kosten fors toe
Bij een aanzienlijk deel van de betalingsachterstanden leiden herhaalde aanmaningen om uiteenlopende redenen niet tot betaling, waardoor uiteindelijk het starten van gerechtelijke procedures noodzakelijk wordt geacht. Vanaf dat moment nemen de kosten voor de schuldenaar fors toe, wat zowel hun financiële positie als de kans op terugbetaling verslechtert. Berkhout: “Ook hier is het vroegtijdig bereiken van bepaalde groepen debiteuren een blijvend knelpunt. Meer mogelijkheden in toegang tot actuele adresgegevens en verbetering van informatiesystemen zouden kunnen helpen deze eerder en effectiever te benaderen en op maat te bedienen.”
Verkenning gebaseerd op brede uitvraag
Voor de verkenning hield Berenschot twee omvangrijke enquêtes onder schuldeisers (ruim 500 respondenten) en incassodienstverleners (ruim 80 respondenten). Ter voorbereiding hierop werd een synthesestudie van bestaande onderzoeksrapporten uitgevoerd en werden online vijftien landelijke stakeholders geïnterviewd. Verder zijn veranderingen in de buitengerechtelijke incasso over de tijd en verschuivingen in de incassoketen bediscussieerd in zes focusgroepen, en zijn gesproken gevoerd met de door het ministerie van SZW ingestelde klankbordgroep. Donderdag 11 juni 2026 heeft staatssecretaris Claudia Verbruggen van het ministerie van Justitie en Veiligheid het rapport aangeboden aan de Tweede Kamer in het kader van de aanpak civiele invordering. De inzichten uit het onderzoek van Berenschot worden betrokken bij de verdere uitwerking van de maatregelen en de benodigde wetgeving.